Date: 0101-01-01 00:00:00+00:00
Publisher: Bijbels perspectief
Rights: © 2022 e-book Bijbels perspectief

Romeinen 13:1-7

EN DE TIJD VAN NU…

Drs. J.G. Hoekstra

Colofon

Titel: ROMEINEN 13:1-7

Ondertitel: EN DE TIJD VAN NU…

Auteur: drs. J.G. Hoekstra

Uitgever: e-book uitgave Bijbels perspectief

ISBN:

Opmaak, lay-out en uitgave e-book: Bijbels perspectief

Omslagontwerp: Bijbels perspectief*

Copyright © 2022 e-book Bijbels perspectief

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, database, website, elektronisch of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

* Fotocollage voor omslag:
rechtenvrije, gratis downloads via Pixabay van respectievelijk: PlanetMallika, Harald Landsrath, Gerd Altmann en eigen bron.

Achterflap

Romeinen 13:1-7 heeft binnen de geschiedenis van de mensheid diepe sporen getrokken en deze zeven verzen hebben daarbij het nodige aan leed veroorzaakt.

Ligt dit aan de afzender van deze woorden, God zelf, of aan de interpretatie en toepassing van de mens?

Het zal aan ieder duidelijk zijn dat we nadrukkelijk leven in de overgang naar een volgende fase in de menselijke geschiedenis. Wereldwijd zien we op allerlei terreinen identieke veranderingen, en dit op basis van een gelijkluidende ideologie, gekenmerkt door een en hetzelfde begrip: de ‘Nieuwe Wereldorde’. Een begrip, dat inmiddels al lang niet meer alleen gebezigd wordt door complotdenkers, maar openlijk in de mond genomen wordt door de meerderheid van wereldleiders en hun aanhang, tot zelfs binnen bijvoorbeeld het Vaticaan. Een opmerkelijk naspeurbare en aantoonbare invloed blijkt in dit geheel uit te gaan van een zogenaamd ‘praatclubje uit Davos’, dat inmiddels bij ieder bekend is onder de afkorting WEF. Onderzoek doet blijken, dat het WEF nauwe banden heeft met, zo niet diepe wortels heeft in de maçonnieke wereld en uiteindelijk haar agenda bezig is uit te voeren. Deze maçonnieke wereld valt voor wie Jezus Christus toebehoort nadrukkelijk onder het predicaat occult, demonisch, ja, satanisch. Ook in ons land blijkt het ‘gezag’ bewijsbaar aangestuurd vanuit het WEF, terwijl menigeen binnen het ‘gezag’, de maçonnieke wereld zelf ook niet vreemd is. Hoe destructief de invloed van het WEF is op de ‘democratie’ is met name tot uiting gekomen sinds het uitbreken van de coronacrisis.

De via de gerechtelijke weg afgedwongen honorering van gedane WOB verzoeken toont een uiterst kwalijke weg die door de overheid is en nog steeds wordt bewandeld, terwijl verantwoordelijken tot op heden op geen enkele wijze juridisch zijn/worden aangepakt. Dat een en ander diepgaand van invloed is op het regeringsbeleid is onmiskenbaar. Kwalijk daarbij is, dat de overheid de mainstream media manipulerend onder haar invloed blijkt te hebben en niet schroomt kritische geluiden binnen en buiten b.v. de Tweede Kamer op onrechtmatige wijze te volgen en te hinderen. Is onze democratie niet via het liberalisme bezig te verworden tot demoncratie?

Hoe moet een christen vanuit Romeinen 13:1-7 hierop reageren? Moet hij/zij zich zondermeer aan de overheid onderwerpen? Of moet hij/zij juist, om herhaling van historisch begane missers op basis van dit Bijbelgedeelte te voorkomen, een duidelijk NEE laten horen aan het adres van het gezag? En wat zegt dit gedeelte eigenlijk aan de overheid? Ondermeer hierop wordt in dit pamflet op zorgvuldig onderbouwde wijze ingegaan en wel zodanig, dat de lezer zelf conclusies kan trekken en keuzes kan maken. Is dit pamflet de welbekende knuppel in het hoenderhoek?

Drs. J.G. Hoekstra studeerde theologie en was achtereenvolgens werkzaam als predikant/voorganger van verschillende kerkelijke gemeentes en als godsdienstdocent. Van zijn hand verschenen eerder: De Keten Gebroken, een boekje open over de Odd Fellows; De Focustherapie, Ik of Christus; Geopende Ogen, dit geheimenis is groot; Soep van Keistenen, de kanjertraining op de korrel en Van Abram naar Abraham – Gods weg met de mens.

Verklaring van begrippen en afkortingen

Apocalytisch - bijvoeglijk naamwoord , bijwoord afgeleid van het Griekese apocalyps (van ἀποκάλυψις, apokálypsis, onthulling), het gaat hierbij om een onthulling van kennis of een openbaring. Het begrip apocalypsis verwijst binnen het christelijk geloof met name naar het laatste Nieuwtestamentische Bijbelboek, het boek Openbaring. Daarin gaat het om onthullingen met betrekking tot met name het laatste der dagen, het wereldeinde.

Opmerkelijk ten aanzien van dit laatste Bijbelboek is Openbaring 1:1 dat zegt: Openbaring van Jezus Christus, welke God Hem gegeven heeft om zijn dienstknechten te tonen hetgeen weldra moet geschieden, en welke Hij door de zending van zijn engel aan zijn dienstknecht Johannes heeft te kennen gegeven.

De apocalyptische literatuur is altijd van groot belang geweest in de geschiedenis van de joodse en de christelijke traditie.

Eschatologisch - betrekking hebben op het eind der tijden; verband houdend met het eind der tijden; aan het einde der tijden; betrekking hebbend op de eschatologie; behorend tot de eschatologie; vanuit het oogpunt van de eschatologie = leer van de laatste dingen

Hineininterpretieren - etwas aufgrund eigener Deutung oder Vermutung in etwas zu erkennen glauben, was in Wirklichkeit nicht darin enthalten ist; een betekenis leggen in een uitspraak of geschrift die er niet in ligt; aan iets niet bestaande intenties, betekenissen of bedoelingen toeschrijven.

Sitz im Leben - de ontstaanssituatie van een tekst. Zo Friedrich Hauck, Theologisches Fachund Fremdwörterbuch, Siebenstern Taschenbuch Verlag, München/Hamburg, 1969, p.154. Sitz im Leben duidt op de omstandigheden en communicatiesituatie van het gedeelte, wat mogelijk van belang is voor de interpretatie/uitleg.

CWSDNT - The Complete Word Study Dictionary – New Testament (KJV), AMG Publishers, Chattanooga, Tennessee

CWSDOT- The Complete Word Study Dictionary – Old Testament (KJV), AMG Publishers, Chattanooga, Tennessee

CWSOT - The Complete Word Study - Old Testament (KJV), Baker, Warren (general editor), AMG Publishers, Chattanooga, Tennessee

EDWJ Every Day with Jesus, Daily devotional; CWR, Waverly House, Waverly Lane, Farnham, Surrey

HSV Herziene Staten Vertaling

NBV21 Nieuwe Bijbel Vertaling van 2021

SV Staten Vertaling

TDNT - Gerhard Kittel, (edited by), Theological Dictionary of the New Testament, Vol.I-X, Wm.B. Eerdamns Publishing Co., Grand Rapids, Michigan
v volgend
v.v. volgenden verzen

Voorwoord en verantwoording

Is een zoveelste verhandeling over Romeinen 13:1-7 nu echt nodig? Kijk alleen eens naar de literatuurlijst bij deze uiteenzetting, hoeveel blijkt er dan al niet over dit Bijbelgedeelte gesproken en geschreven te zijn, en dan te beseffen dat de literatuurlijst nog maar een fractie weergeeft.

Naast dat een en ander laat zien, dat het onderwerp schijnbaar in elke tijd aandacht verdient, is zeker alles wat zich - wat macht betreft - in dit tijdsgewricht voordoet, reden om er deze bijdrage aan toe te voegen. De actualiteit van de situatie van nu is geprobeerd in de cover uit te drukken.

De presentatie van de macht vandaag (en dat allereerst specifiek in ons land) en de reactie daarop van haar onderdanen weerspiegelt onmiskenbaar een serieus te nemen verdeeldheid tot en met een schijnbaar steeds ernstiger wordend verzet.

Dit alles roept niet alleen reële vragen op, maar vereist, zeker voor de christen, een eerlijk benaderen van de huidige problematiek en tijd vanuit Gods Woord. Romeinen 13:1-7 leent zich bij uitstek daartoe, zoals zal blijken.

Het spreken over ‘zeker voor de christen’ in de vorige alinea wordt allereerst ingegeven door het onloochenbare feit dat de aspecten ‘verdeeldheid’ en ‘verzet’ zich juist ook manifesteren onder hen, terwijl zij zich hier, wat leven en praktijk aangaat, in meerdere opzichten voor God hebben te verantwoorden. Beseft de christen dit laatste nog? Is alles, of tenminste veel van wat zich aandient dan nog wel onder de noemer ‘christelijk’ te vangen?

Als we dit bijvoeglijk naamwoord ‘christelijk’ hanteren, hoe heeft zich dan niet alleen de onderdaan, maar juist ook de macht gepresenteerd? Belangrijker, hoe heeft de laatste zich te presenteren. Valt er, binnen en vanuit Bijbelse kaders nog wel te spreken over bijvoorbeeld ‘christelijke politiek’? Talloze vragen, waarbij de ene de andere oproept. En wat te denken van het eschatologische karakter van de situatie van nu?

Laten we luisteren naar wat Romeinen 13:1-7 ons te zeggen heeft. De gekozen aanpak daarbij is als volgt:

•Onder de noemer Introductie wordt na een inleidende opzet, feitelijk een ruwe inventarisatie gegeven van diverse benaderingen en opvattingen rond het betreffende Bijbelgedeelte.

•Onder Het waarom of het wat? wordt stilgestaan bij de mogelijke aanleiding voor Paulus tot het schrijven van Romeinen 13:1-7 en daarbij wordt bewust het accent gelegd op het wat hij weergeeft. Vervolgens wordt, vanuit wat Romeinen 13:1-7 door de tijd heen heeft veroorzaakt, gekeken of de woorden door Paulus doorgegeven het ethisch handelen in deze tijd raken en binnen welke context ze staan en wie er feitelijk wordt aangesproken.

•Onder de titel Wat zegt de (grond)tekst komen we bij de exegese van Romeinen 13:1-7: wat wordt er feitelijk gezegd. Hierbij blijkt ook de context (de omgeving van het Bijbelgedeelte) van belang en is een Schrift met Schrift vergelijken essentieel en verrijkend. Het gedeelte is in de grondtekst, het Grieks, weergegeven en dat tevens voorzien van een fonetische weergave. Romeinen 13:1-7 wordt nauwkeurig, woord voor woord, onder de loep genomen om zo wat er feitelijk gezegd is zorgvuldig weer te geven.

•Een nader en afzonderlijk ingaan op Machten zal vervolgens het belang van dit begrip binnen de uitleg van Romeinen 13:1-7 aan het Licht brengen. Het gaat hier om een begrip, dat het waard is om afzonderlijk bij stil te staan en dat zeker vanwege de ook voor onze tijd nog steeds veelzeggende betekenis ervan.

De hoofdstukken Introductie tot en met Machten dienen ter staving en bekrachtiging van de dan volgende hoofdstukken Actualiteit tot en met Toepassing en waarschuwing richting de overheid

•Vanuit het voorgaande komen we bij Actualiteit waarbij een schets van de huidige omstandigheden wordt gegeven en dat benaderd en beschouwd in relatie met en tot het voorgaande vanuit de eschatologische boodschap van de Bijbel en dus ook van Romeinen 13.

•Het voorgaande brengt bij Uiteindelijke conclusies wat (tevens) een soort van inventarisatie betekent met daarbij al een concreet ingaan op de vraag: is burgerlijke ongehoorzaamheid en burgerlijk verzet nu te verantwoorden of mogelijk zelfs te adviseren?

•En dat brengt bij Toepassing en waarschuwing richting de overheid, een voor zich sprekende zaak, terwijl het geheel gepast wordt afgesloten.

•Aan de verhandeling is een Literatuurlijst toegevoegd - de daarbij tevens aangegeven internetlinks zijn zorgvuldig gecontroleerd, wat evenwel niet wegneemt dat links soms veranderen en/of geheel verdwijnen.

In de verhandeling is gebruik gemaakt van de NBG-vertaling van 1951. Wanneer een andere vertaling wordt gebruikt, wordt dit aangegeven.

Uitgangspunt bij het gebruik van de Bijbel is, dat elk Schriftwoord van God is ingegeven en dat, zoals 2 Timotheüs 3:16,17 zegt: Elk van God ingegeven Schriftwoord ook nuttig [is] om te onderrichten, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de gerechtigheid, opdat de mens Gods volkomen zij, tot alle goed werk volkomen toegerust. Dit is in volle overeenstemming met Psalm 12:7 waar staat: De woorden des Heren zijn zuivere woorden, gedegen zilver, in een smeltoven in de aarde zevenvoudig gelouterd. Ofwel, Gods Woord heeft het eerste en het laatste Woord en is aan te merken als volkomen betrouwbaar (vgl. 1 Petrus 1:10, 11 en 2 Petrus 1:20,21).

De verhandeling is voorzien van een uitgebreid notenapparaat dat met uiterste zorgvuldigheid is samengesteld. Dit notenapparaat voorkomt dat de tekst op zich te wetenschappelijk wordt en daardoor mogelijk moeilijker leesbaar. Daarnaast is het bedoeld als bron voor verificatie en verdere studie, terwijl er, waar nodig of wenselijk, uitleg en toelichting op het geschrevene wordt gegeven.

Het is - lettend op de onderdelen ‘Uiteindelijke conclusies’ en ‘Toepassing en waarschuwing richting overheid’ - gepast om ‘Voorwoord en verantwoording’ te eindigen met de woorden te vinden op het gedenkteken ter herinnering aan de Barmer Thesen in Wuppertal:

“Jesus Christus, wie er uns in der
heiligen Schrift bezeugt wird, ist das
eine Wort Gottes, das wir zu hören,
dem wir im Leben und Sterben
zu vertrauen und zu gehorchen haben.”

Emmeloord, mei 2022

Hoofdstuk 1 Introductie

Als één apostel zijn stempel op het christendom heeft gedrukt, dan is het wel de apostel Paulus. Als het gaat om zendingsreizen en schrijven van brieven, dan valt hij als het meest actief aan te merken. Vanuit zijn nalatenschap aan geschreven brieven valt op te maken, dat zijn kennis groot is geweest en dat niet alleen vanuit zijn achtergrond en opleiding aan de voeten van Gamaliël,[1] maar ook dankzij de hem, door Jezus Christus zelf geschonken openbaring.[2] Zijn kennis en inzicht blijken dusdanig geweest te zijn, dat zelfs Petrus dit vermeldt in 2 Petrus 3:15 en 16. Veelzeggend is daarbij het volgende dat Petrus in vers 16 ten aanzien van de brieven van Paulus zegt: Daarin is een en ander moeilijk te verstaan, wat de onkundige en onstandvastige lieden tot hun eigen verderf verdraaien, evenals trouwens de overige schriften.[3]

Van hieruit moet een opmerking als in de vorige eeuw gemaakt door prof. G.Th. Rothuizen: ‘[w]ij weten het beter dan Paulus’, een opmerking in deze eeuw gekuist(?) overgenomen door prof. A.L.Th. de Bruijne van Theologische Universiteit Kampen: ‘[w]e weten meer dan Paulus’ onder de toevoeging: ‘daarom mag je zijn teksten niet een op een toepassen op deze wereld’[4] als uitermate onverstandig en zelfs als uiterts arrogant betiteld worden, met daarbij een beklemtonen van de door Petrus gegeven waarschuwende zinsnede: ‘…tot hun eigen verderf verdraaien’.

Binnen de theologie valt door de jaren heen een ongemak richting Paulus en hetgeen hij geschreven heeft waar te nemen. En dat geldt in het bijzonder voor de brief aan de Romeinen. Zeker als het gaat om ethische zaken is wat hij zegt, bijvoorbeeld ten aanzien van homoseksualiteit en de positie van de vrouw, voor velen vanwege het uitgesproken recht toe recht aan karakter onaanvaardbaar en dus onderhevig - onder de valse noemer ‘liefde van God’ - aan niet alleen een herinterpreteren van wat er feitelijk gezegd en bedoeld wordt, maar van zelfs ronduit een hineininterpretieren. Dit laatste betekent een tekst op een zodanige manier uitleggen, dat men daarin het bewijs vindt van een vooropgezette, eigen mening. Duidelijk wordt hier dat een keuze in premisse dan ook noodzakelijk is: is Gods Woord van God ingegeven - geïnspireerd en overstijgt het dan dus ons menselijk denken en onze interpretatie en uitleg, of is Gods Woord mensenwoord en dus geladen met mogelijke denkbeelden en interpretaties van de betreffende schrijver, eventueel ingegeven door het denken en beleven van zijn tijd.

Het blijkt dus juist bij en in de benadering van de brief aan de Romeinen, die waarschijnlijk door Paulus vanuit Corinthe rond 57 na Chr. [5] geschreven werd, dat wat Paulus daar zegt ook veelal - bewust of onbewust en direct of indirect - gemakkelijk vanuit eenzelfde houding en insteek als zojuist aangegeven, benaderd wordt: ‘[w]ij weten het beter dan Paulus’, of, ‘[w]ij weten meer dan Paulus’. Dit leidt bijvoorbeeld ten aanzien van Romeinen 13:1-7 onherroepelijk tot naast plausibel ogende, maar toch onjuiste, alsook volslagen dwaze visies en interpretaties op dit Bijbelgedeelte. Door de tijd heen is er ten aanzien van wat Paulus hier zegt het nodige geventileerd. Niet voor niets dat er van meerdere kanten gesteld wordt, dat Romeinen 13:1-7 ‘een veel besproken passage’ is en ‘van ongekend belang in de christelijke gedachtevorming over de overheid’.[6] Noemt de een het ‘de duidelijkste passage in het Nieuwe Testament, handelend over de verhouding christen-staat’,[7] een ander scherpt dit iets meer aan door te stellen, dat er wetenschappers zijn die het gedeelte beschouwen als ‘de historisch meest invloedrijke paragraaf die Paulus ooit geschreven heeft’, terwijl er aan toegevoegd wordt ‘dat het een van de belangrijkste en meest verkeerd begrepen passages in de Bijbel genoemd wordt…’.[8] Nog weer een ander doet daar op zijn beurt een schepje bovenop door te beweren dat: ‘[d]eze zeven verzen in de christelijke wereld meer ellende en lijden [hebben] veroorzaakt dan welke andere zeven verzen in het Nieuwe Testament dan ook. Ze hebben tirannen een vrijbrief gegeven.’[9] Onder andere dit laatste was in de recente jaren reden tot verschillend onderzoek, leidend tot tal van studies rond Romeinen 13:1-7.[10] Dit betreffende gedeelte, waarin de apostel Paulus gelovigen - in een gebiedende wijs - aanmaant om gehoorzaam te zijn aan de regerende autoriteiten, blijkt voor tal van uitleggers een wezenlijk raadsel en dat vooral ook, omdat het uit het niets lijkt te komen en Paulus vooraf niet over heersers spreekt.[11] Een opvatting die zou kunnen aansluiten bij de geopperde gedachte dat wat Paulus schrijft in Romeinen 13:1-7, ‘out of the blue’ zou komen,[12] is die welke de mogelijkheid oppert dat het bij de betreffende perikoop zou gaan om een ‘latere interpolatie’,[13] dat wil zeggen een later ingelast (geïnterpoleerd) gedeelte.[14] Anderen stellen dat dit moeilijk te bewijzen valt, omdat het gegeven van abruptheid een literaire stijl zou zijn die ook elders binnen het Nieuwe Testament voorkomt.[15] Wordt er bij een spreken over interpolatie sowieso voorbijgegaan aan het aspect van een ‘van God ingegeven Schriftwoord’ en het gewicht aan betekenis daarvan, eveneens wordt er te gemakkelijk voorbijgegaan aan de optie van wel degelijk een mogelijk te leggen relatie met het voorafgaande hoofdstuk, Romeinen 12.[16] Terecht wordt dan ook wel gesteld dat de exegese van Romeinen 13:1-7 uiterste voorzichtigheid vraagt.[17]

Laten we nu vanuit het voorgaande een aantal van al de verschillende visies en interpretaties over wat Paulus wel of niet bedoeld zal hebben met Romeinen 13:1-7 eens nader benoemen, van plausibel ogend, maar onjuist, tot volslagen dwaas.

Om met het laatste - volslagen dwaas - te beginnen.

De apostel Paulus zou als spion van de Romeinen erop uit zijn geweest de christenen over te halen aan het Romeinse gezag, dat het zwaard niet vergeefs droeg, gehoorzaam te zijn. Doel daarbij was, er voor te zorgen dat iedereen trouw belasting zou betalen en af zou zien van het stoken van onrust.[18] Nergens is voor een dergelijke banale visie enige support te vinden. En een verklaring als zou Paulus hebben willen zeggen, dat de Romeinse christenen met hem geen oproerkraaier in huis zullen halen, scheert langs bijna even banale grenzen.[19] Een al even onaannemelijke en niet onderbouwde visie is die, welke beweert ‘dat Paulus, met name in de Romeinenbrief subtiele kritiek uitoefende op de politieke en goddelijke pretenties van keizers’.[20] Een meer onderbouwde, maar desalniettemin serieus te bevragen poging is die, welke ervan uitgaat om dat wat Paulus in Romeinen 13:1-7 zegt, te verklaren vanuit de gedachte dat de woorden van Paulus een retorisch ironische lading zouden hebben. Op deze manier zou Paulus als het ware, tussen de regels door en vanuit Romeinen 12:20, aan sporen tot een stille manier van rebellie tegen het toenmalige gezag.[21] De vraag is of ironie een karaktertrek in het spreken van Gods Geest te noemen is en vervolgens is in deze visie de concrete bewijsvoering daarvoor uitermate mager.

De gedachte aan rebellie in relatie tot Romeinen 13:1-7 komt ook elders bij uitleggers naar voren, maar dan in die zin, dat Paulus juist vanuit een pastorale zorg schrijft om rebellie (om welke reden en van welke aard ook) te voorkomen.[22] De vraag dringt zich echter op, of dit vanuit God gezien het wezenlijke motief tot het schrijven van het betreffende gedeelte is geweest en dat vooral lettend op de onmiddellijke beginwoorden: ‘[i]eder mens moet…’. Deze beginwoorden,[23] en met name het gebruik van ‘ieder’, overstijgen immers nadrukkelijk de tijd en dat bevestigt dat Gods Woord voor alle tijden geldt en het in de woorden van Paulus dus gaat om tijdloze woorden. Hoewel binnen hetgeen Paulus als woord van God uitspreekt de kwestie van het betalen van belasting als expliciet benoemd lijkt te worden (en dat als een mogelijke reden tot rebellie wordt genoemd),[24] gaat het daarbij evenwel om een kwestie die als bekend aangemerkt mag, dan wel moet worden. Immers, een en ander was ooit al door Jezus zelf aan de orde gesteld.[25] Hoewel Paulus Romeinen 13:1-7 schrijft aan een christelijk publiek, vormen zijn woorden uiteindelijk ‘een algemene morele verklaring die van toepassing is op alle mensen, christen of niet, ongeacht politieke voorkeur of overtuiging’.[26] Naast de sociale context die als mogelijke beweegreden voor het schrijven van de woorden van Paulus genoemd zijn, is er nog één achtergrond die absoluut als realistisch betiteld mag worden en verderop in het pamflet nader aan de orde zal komen, namelijk de eschatologishe duiding van hetgeen Paulus schrijft en het daarmee samenhangend besef van het hemels burgerschap van de christen.[27]

Hoofdstuk 2 Het waarom of het wat?

Vanuit het voorgaande dringt zich onherroepelijk de vraag op, of het zinvol is om veel aandacht te schenken en gewicht te geven aan het waarom Paulus Romeinen 13:1-7 schreef, alsook daarbij aan de, wat wel genoemd wordt Sitz im Leben[28] van het betreffende gedeelte. Immers de situatie waarin de kerk van Rome zich ten tijde van Paulus’ schrijven van het betreffende gedeelte bevond, valt niet met zekerheid te reconstrueren.[29] Een ingaan op het waarom verzandt uiteindelijk in hypothetisch speculeren en verwordt zo gemakkelijk tot louter giswerk, ook al worden dergelijke veronderstellingen - vermeend onderbouwend - doorspekt met verwijzingen naar historische (buiten-Bijbelse) bronnen, zoals bijvoorbeeld van Gaius Suetonius Tranquillus en diens De Vita Caesarum.[30] Is het daarom, in plaats van speculerend zoeken naar het waarom, niet beter om te kijken naar het wat Paulus zegt, om dat te begrijpen?[31] Het is immers vanuit het begrijpen van het wat Paulus zegt, dat we bijvoorbeeld echt serieus en eerlijk kunnen ingaan op hoe er met Romeinen 13:1-7 in de verre en recente geschiedenis is omgegaan en vooral ook nu mee omgegaan zou mogen, wellicht zelfs zou moeten worden.[32]

Zondermeer kan en moet al vast worden toegegeven dat de betreffende passage voor veel ellende heeft gezorgd én… ook vandaag nog zorgt![33] Er mag daarom nooit worden vergeten wat er in naam van het betreffende Schriftgedeelte werd, is én wordt gedaan. Voorbeelden te over. Laten we enkele noemen.

Werd bijvoorbeeld in vroegere tijden al niet slavernij op basis van Romeinen 13 verdedigd? Hoeveel predikanten hebben ten tijde van de tweede WO op grond van Romeinen 13:1-7 niet voor eerbiediging van het Nazi-gezag gepleit en hoeveel gelovigen hebben op dezelfde gronden gemeend te kunnen kiezen voor de NSB? Hoe werd door blanke christenen in Zuid-Afrika op grond van deze passage uit Romeinen apartheid goedgepraat? En wat te denken van Jeff Sessions, de minister van justitie van de Verenigde Staten in het kabinet van Donald Trump, die in juni 2018 met een verwijzen naar Romeinen 13 naar buiten toe het beleid verdedigde om - op zondermeer ook nog eens inhumane wijze - kinderen en ouders van gearresteerde immigranten van elkaar te scheiden.[34] Inderdaad zijn én worden er met dit tekstgedeelte tragische en godgeklaagde praktijken uitgevoerd en goedgepraat.[35]

We raken daarmee onmiskenbaar de ethiek en wel in het bijzonder de christelijke ethiek. Is het wat dat in Romeinen 13:1-7 wordt doorgegeven dan bedoeld als een politiek ethische tijdloos geldende basis?[36]

Vanuit de inhoud van Romeinen 12-15 moet zondermeer worden geconcludeerd, dat deze hoofdstukken onmiskenbaar het ethisch handelen op basis van christelijke principes aan de orde stelt en dat als onlosmakelijk behorend tot het christelijk leven.[37] Als het gaat om Romeinen 13:1-7, dan wordt dit gedeelte door velen gezien als niet los te beschouwen van het voorgaande hoofdstuk 12, alsook niet van wat er na vers 7 van hoofdstuk 13 volgt,[38] terwijl hoofdstuk 12 als vervolg op hoofdstuk 8 en zelfs de daaraan voorafgaande hoofdstukken wordt gezien.[39]

Een element dat al in hoofdstuk 8, en dan met name vanaf vers 18 naar voren komt, is het eschatologische in het spreken. De vertalers van de NBG-vertaling geven de betreffende perikoop, Romeinen 8:18-30, als titel mee: De hoop van Gods kinderen. Het is in Titus 2:13 dat Paulus dit begrip ‘hoop’ als volgt duidt: …verwachtende de zalige hoop en de verschijning der heerlijkheid van onze grote God en Heiland, Christus Jezus… Deze woorden hebben betrekking op het laatste der dagen en de wederkomst van Christus. Dit eschatologische element van Romeinen 8:18 e.v. keert ook terug in met name Romeinen 12:19 waar staat: Wreekt uzelf niet, geliefden, maar laat plaats voor de toorn, want er staat geschreven: Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden, spreekt de Here. En dan gaat het om een zaak die zijn beslag zal krijgen aan het einde der tijden. Daarom de ethisch geladen oproep in vers 21: Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.[40]

Het is in Romeinen 13:11-14 dat we opnieuw geconfronteerd worden met het eschatologische element.[41] In de genoemde verzen staat: Gij verstaat immers de tijd wel, dat het thans voor u de ure is om uit de slaap te ontwaken. Want het heil is ons nu meer nabij, dan toen wij tot het geloof kwamen. De nacht is ver gevorderd, de dag is nabij. Laten wij dan de werken der duisternis afleggen en aandoen de wapenen des lichts! Laten wij, als bij lichte dag, eerbaar wandelen, niet in brasserijen en drinkgelagen, niet in wellust en losbandigheid, niet in twist en nijd! Maar doet de Here Jezus Christus aan… Deze oproep onderstreept het gegeven van ethische noties in Romeinen 12-15.

Kijkend naar Romeinen 13:1-7 met het oog op het wat, kan allereerst worden vastgesteld dat het hier gaat om een voorschrift.

Met een voorschrift wordt bedoeld, dat wat vastgesteld of afgesproken is. Het zelfstandig naamwoord kent verschillende voor zich sprekende synoniemen als bijvoorbeeld: bepaling, gebod, regel, verordening, etc., of zoals de Van Dale simpelweg aangeeft: aanwijzing, waaraan je je moet houden. Wat betreft het ‘vastgesteld’ of ‘afgesproken’ zijn van een voorschrift: deze beide omschrijvingen duiden het karakter van een voorschrift, en wel in die zin, dat ‘vastgesteld’ niet persé overleg tussen partijen suggereert, terwijl dit wel het geval is bij ‘afgesproken’. In Romeinen 13 zal blijken dat het voorschrift eenzijdig van aard is en komend van God zelf en als zodanig het karakter van een gebod heeft - onder andere de in vers 1 in de grondtekst gebruikte gebiedende wijs bevestigt dit.

Interessant is vervolgens om vanuit de Schrift te ontdekken wat Paulus ten aanzien van de aan de gemeente gegeven voorschriften zegt. Een in deze verhelderend tekstvers vinden we in 1 Thessalonicenzen 4:2. Daar zegt Paulus: Want gij weet, welke voorschriften wij u gegeven hebben door de Here Jezus. Vooral de slotwoorden van dit tekstvers, ‘door de Here Jezus’, zijn van wezenlijk belang en onderstrepen het onherroepelijk Goddelijke gezag van het Woord in het algemeen en hier van gegeven voorschriften in het bijzonder. Dit maant aan tot uiterste voorzichtigheid. Dat laatste, het vermaan tot voorzichtigheid, wordt ook nog eens bekrachtigd door wat Paulus in dit zelfde 1 Thessalonicenzen 4 en dan met name in vers 8 zegt: Daarom, wie dit verwerpt, verwerpt niet een mens, maar God, die u immers ook zijn heilige Geest geeft. Lees in het licht hiervan wat Jezus zelf in Johannes 14:21 heeft gezegd: Wie mijn geboden heeft en ze bewaart, die is het, die Mij liefheeft; en wie Mij liefheeft, zal geliefd worden door mijn Vader en Ik zal hem liefhebben en Mijzelf aan hem openbaren.[42] Kijken we nu nog eens naar 1 Thessalonicenzen 4:2 en we zien de cirkel gesloten: de Zoon van God geeft ook in Romeinen 13 een voorschrift, gebod - het is een door Hem vastgestelde verordening. Is daarmee een alibi en/of de vrijheid gegeven aan het gezag om zich naar willekeur te doen gelden? Kan met een beroep op Romeinen 13 gesteld worden, dat een overheid zich alles dus zo maar kan veroorloven en dat zij dus in alles blindelings gehoorzaamd moet worden, omdat dit voorschrift in de Bijbel staat? Is dat wat God in en met dit Schriftwoord zegt? Paulus geeft toch vanuit Jezus door dat alle gezag bij God vandaan komt? Zeker, dat geeft Paulus door, maar daarmee is allerminst gezegd dat dit dus betekent dat alle gezag volgens Hem ook goed mag of moet heten. Daarbij mag nog een vraag gesteld worden. Spreekt Jezus zich in dit voorschrift alleen richting ‘onderdanen’ uit, of spreekt Hij hierin ook het gezag aan? Dat laatste blijkt wel degelijk het geval! Het in de gebiedende wijs gegeven voorschrift blijkt eveneens voor het gezag te gelden en dat, zoals zal blijken, binnen een eschatologisch niet mis te verstaan kader.

Een nu van hieruit verkennen van de context van het betreffende Bijbelgedeelte en de exegetische duiding van daaruit[43], alsook een daarbij verdere vergelijking met andere Schriftplaatsen kan ten aanzien van het begrijpen helpen en is derhalve zeker zinvol.

Hoofdstuk 3 Wat zegt de (grond)tekst

Om het wat Paulus zegt in Romeinen 13:1-7 helder te krijgen, is een zuivere exegese nodig. Daarmee wordt een exegese bedoeld, die uitgaat van de grondtekst, rekent met de context en daarbij, waar nodig en mogelijk, Schrift met Schrift vergelijkt, ofwel: terug naar de bron.[44] Kijken we allereerst naar wat de grondtekst zegt. Daarvoor volgt nu het gedeelte van Romeinen 13:1-7 in de Griekse grondtekst, met fonetische weergave.

ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 13

1.Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω. οὐ γὰρ ἔστιν ἐξουσία Pasa psuchē exousias huperechousias hupotassesthō. ou gar estin exousia εἰ μὴ ὑπὸ θεοῦ, αἱ δὲ οὖσαι ὑπὸ θεοῦ τεταγμέναι εἰσίν. ei mē hupo Theou ai de ousai hupo Theou tetagmenai eisin.

2.ὥστε ὁ ἀντιτασσόμενος τῇ ἐξουσίᾳ τῇ τοῦ θεοῦ διαταγῇ ἀνθέστηκεν, οἱ hōste ho antitassomenos tē exousia tē tou Theou diatagē anthestēken, oi δὲ ἀνθεστηκότες ἑαυτοῖς κρίμα λήμψονται. de anthestēkotes heautois krima lēmpsontai.

3.οἱ γὰρ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶν φόβος τῷ ἀγαθῷ ἔργῳ ἀλλὰ τῷ κακῷ. θέλεις δὲ oi gar archontes ouk eisin phobos tō agathō ergō alla tō kakō. theleis de μὴ φοβεῖσθαι τὴν ἐξουσίαν; τὸ ἀγαθὸν ποίει, καὶ ἕξεις ἔπαινον ἐξ αὐτῆς. mē phobeisthai tēn exousian; to agayhon poiei, kai hexeis epainon ex autēs.

4.θεοῦ γὰρ διάκονός ἐστιν σοὶ εἰς τὸ ἀγαθόν. ἐὰν δὲ τὸ κακὸν ποιῇς, φοβοῦ· Theou gar diakonos estin soi eis to agathon. ean de to kakon poiēs phobou. οὐ γὰρ εἰκῇ τὴν μάχαιραν φορεῖ· θεοῦ γὰρ διάκονός ἐστιν ἔκδικος εἰς ὀργὴν τῷ ou gar eikē tēn machairan phorei Theou gar diakonos estin ekdikos eis orgēn tō τὸ κακὸν πράσσοντι. to kakon prassonti.

5.διὸ ἀνάγκη ὑποτάσσεσθαι, οὐ μόνον διὰ τὴν ὀργὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν dio anagkē hupotassesthai, ou monon dia tēn orgēn alla kai dia tēn συνείδησιν. suneisdēsin.

6.διὰ τοῦτο γὰρ καὶ φόρους τελεῖτε· λειτουργοὶ γὰρ θεοῦ εἰσιν εἰς αὐτὸ dia touto gar kai phorous teleite; leitourgoi gar Theou eisin eis auto τοῦτο προσκαρτεροῦντες. touto proskarterountes.

7.ἀπόδοτε πᾶσιν τὰς ὀφειλάς, τῷ τὸν φόρον τὸν φόρον, τῷ τὸ τέλος τὸ apodote pasin tas opheilas, tō ton phoron ton phoron, tō to telos to τέλος, τῷ τὸν φόβον τὸν φόβον, τῷ τὴν τιμὴν τὴν τιμήν. telos, tō ton phobon ton phobon, tō tēn timēn tēn timēn.

Nestle-Aland, 28e editie (wetenschappelijke uitgave)

In de grondtekst begint het gedeelte in vers 1 met de woorden pasa psuchē, dat letterlijk vertaald iedere ziel[45] betekend, of simpelweg iedereen.

Het vervolgens gebruikte exousias, van exousίa is een zelfstandig naamwoord (van het onpersoonlijke werkwoord éxisti, ‘het is wettig’) dat autoriteit (gezag) aangeeft.[46]

Ook wordt exousίa gebruikt om een geestelijke macht - een entiteit - aan te geven. We zien dit met name bij Paulus, maar ook bij Petrus gebruikt dit zelfstandig naamwoord met een dergelijke bedoeling.

Het dan volgende huperechousias kenmerkt het zelfstandig naamwoord exousίa en duidt deze als zijnde superieur/hoger en gaat terug op het werkwoord superieur/hoger dat overtreffen betekent.[47]

Hierna volgt in de grondtekst het werkwoord hupotassesthō (een imp. pass.) van hupotassō en te vertalen met onderwerpen, zich plaatsen onder, zich ondergeschikt maken aan (wat ook wordt onderstreept door waar het werkwoord op teruggaat: hupó (onder) en tassō (regelen) en samen zoveel aangegeven als: op de juiste manier op volgorde zetten). Het gebruikte werkwoord hupotassō wordt toch echt te zwak vertaald met: erkennen.[48] Het is duidelijk zwaarder ge(be)laden en moet dus echt vertaald worden met een geladenheid als te vinden in: onderwerpen of zich ondergeschikt maken aan.[49] Het is vooral te zien als een militaire term.[50]

Het eerste deel van vers 1 pasa psuchē exousias huperechousias hupotassethō kan dus als volgt vertaald worden: laat iedere ziel aan hogere machten onderworpen zijn.[51] De NBG-vertaling van 1951 is dus alleszins een terechte vertaling te noemen: ieder mens moet zich onderwerpen aan de overheden, die boven hem staan.

Gesteld moet worden, dat de SV (Staten Vertaling) dichterbij de grondtekst staat als ze weergeeft: Alle ziel zij den machten, over haar gesteld, onderworpen. De HSV (Herziene Staten Vertaling) komt dichterbij de NBG-vertaling van 1951 (maar geeft als noot, waar nodig, een toelichting die uitkomt bij de grondtekst).

Voor verder te gaan met het vervolg van vers 1, kan ten aanzien van het eerste deel van het tekstvers het volgende worden opgemerkt:

De Griekse grondtekst van Romeinen 13:1-7 maakt sowieso als eerste duidelijk, dat er met de beginwoorden van vers 1 - pasa psuchē, dat zoals gezegd letterlijk vertaald is iedere ziel[52] betekent - geen reden is om aan te nemen dat hetgeen er vervolgens als voorschrift wordt gegeven slechts geadresseerd zou zijn aan de gemeente van Rome.[53] Zoals eerder aangegeven, maken juist deze beginwoorden duidelijk dat het voorschrift voor een ieder geldt en dat in alle tijden.[54] Binnen het tekstvers heeft vervolgens het zelfstandig naamwoord exousίa - macht(en), gezag, autoriteit - betrekking op alles waarbij sprake is en of kan zijn van een gezagsverhouding en beperkt dit zelfstandige naamwoord zich dus niet slechts tot alleen een overheid. Bijvoorbeeld ook binnen de gemeente van Jezus Christus speelt exousίa een concrete rol.[55]

Nu blijkt er binnen de theologie met betrekking tot exousίa verschil van inzicht als het gaat om de mogelijkheid dit begrip al of niet nog nader te kunnen en mogen duiden. Wordt er namelijk met macht(en), gezag, autoriteit (exousίa) in deze (Romeinen 13:1) alleen gedoeld op het voor ogen zijnde (aardse) gezag (exousίa), of wordt er mogelijk meer mee bedoeld, en tenminste ook gezinspeeld op de rol van hemelse machten (exousίa) die achter de over iedere ziel (pasa psuchē) gestelde (huperechousias) macht(en) (exousίa) werkzaam is/zijn. Het gaat daarbij dan om negatieve krachten in de zin van demonische machten. Exousίa wordt in het Nieuwe Testament namelijk ook gebruikt als verwijzing naar serieus te nemen demonische machten, neem bijvoorbeeld Efeze 1:21 en Efeze 6:12. Dat roept onherroepelijk de vraag op of er concreet sprake is, dan wel tenminste zijn kan, van een geestelijk schaduwgezag achter het ‘zichtbare’ gezag? In het volgende hoofdstuk wordt hier dieper op ingegaan.

Ronden we de opmerkingen bij het eerste deel van vers 1 af met te stellen, dat met het laatst gebezigde werkwoord in het begindeel van vers 1, hupotassō, zich onderwerpen, de gezagsverhouding zondermeer wordt geëffectueerd en dat wel zodanig, dat het blijkt dat het hierbij om niets minder gaat dan om een gehoorzamen.[56]

De legitimatie voor wat gezegd is in het eerste deel van vers 1 wordt in het tweede deel daarvan gegeven.

Wat wordt er letterlijk in dit tweede deel van vers 1 gezegd en wat houdt de legitimatie concreet in?

De grondtekst zegt hier allereerst letterlijk (voor de leesbaarheid onder elkaar gezet):

ou gar estin, want er is geen
exousίa, macht
ei mē, behalve, uitgezonderd
hupó Theou, van God.

Het gebruik van ei mē geeft aan, dat het nadrukkelijk andere mogelijkheden uitsluit, ofwel, God heeft hierin alleen gezag en zeggenschap. De exousίa, macht ontleent haar positie aan God - hupó Theou, van Hem verkrijgt zij autoriteit.

De grondtekst vervolgt met:

ai de, en de
ousai (komt van eimί =), zijnde, bestaande
hupó Theou, van, door God
tetagmenai (van tassō) verordineerd, gesteld
eisin, zijn.

Het gebruik van tetagmenai (van tassō)[57] onderstreept nogmaals het verkrijgen door het gezag van de autoriteit als (uitsluitend) komend van God. Het is door God ingesteld, verordineerd in absolute zin.[58] Vandaar dat het ouderwetse ‘verordineerd’ wel heel toepasselijk is, het werd veelal in relatie tot God gebruikt.[59]

Dit tweede deel van vers 1 ou gar estin exousia ei mē hupó Theou, ai de ousai hupó Theou tetagmenai eisin kan nu als volgt (letterlijk) vertaald worden met: want er is geen macht behalve van God, en de bestaande die door God verordineerd zijn.

Ook hier kan gesteld worden dat de NBG-vertaling van 1951 nauw bij de oorspronkelijke grondtekst aansluit: Want er is geen overheid dan door God en die er zijn, zijn door God gesteld. De SV (Staten Vertaling) zegt: want er is geen macht dan van God, en de machten, die er zijn, die zijn van God geordineerd. De HSV (Herziene Staten Vertaling) geeft: want er is geen gezag dan van God, en de gezagsdragers die er zijn, zijn door God ingesteld. Een mogelijkheid is ook: want er is geen macht behalve van God en de bestaande zijn door God verordineerd.

Met het oog op de betekenis van wat het tweede deel van vers 1 beoogt te zeggen en voor wat betreft de legitimatie die hiermee aan het eerste deel van vers 1 wordt gegeven, kan verwezen worden naar allereerst Spreuken 8:15 en16, waar staat: Door mij regeren de koningen en verordenen de machthebbers recht. Door mij heersen de vorsten en de edelen, al de rechters der aarde. Vervolgens eveneens hier passend en sprekend, is wat Daniël zegt aan koning Nebukadnessar in Daniël 4:32b: …totdat gij erkent, dat de Allerhoogste macht heeft over het koningschap der mensen en dat geeft aan wie Hij wil.[60]

Als we nu het eerste en het tweede deel van vers 1 samenvoegen, dan lezen we: Alle ziel zij den machten, over haar gesteld, onderworpen. Want er is geen macht behalve van God en de bestaande zijn door God verordineerd. Wat hier feitelijk als voorschrift wordt gegeven, is: ieder mens moet het gezag dat boven hem/haar is gesteld, onderworpen zijn, want dit gezag is door niemand minder dan God alleen verordineerd.

Om misverstanden bij uitleg en interpretatie van dit voorschrift te voorkomen,[61] is het zaaks om hier, voor verder te gaan met vers 2 e.v., nader stil te staan bij wat de van God ingestelde, verordineerde macht ten minste zou moeten inhouden.

Het mag duidelijk zijn dat het bij een door God verordineerde macht gaat om macht, die zich op Hem richt en dat allereerst in een Hem als de enige God erkennen (zie het eerder aangehaalde Daniël 4:32b) en waarbij vervolgens het handelen en wandelen naar zijn Woord en geboden centraal staat. Als voorbeeld van dat laatste kan verwezen worden naar het moment, dat Israël om een koning vroeg (zie 1 Samuël 8:1 e.v.). Opmerkelijk is wat God aan Samuël duidelijk te kennen gaf, namelijk, dat zij Hem hadden verworpen: ‘dat Ik geen koning over hen zou zijn’ (1 Samuël 8:7). Hier stoten we op een gevolg van de zondeval, het moment waar het God niet erkennen als Koning al begon.

Elke koning in Israël is door God telkens aangesproken, wanneer deze God en zijn Woord en geboden bewust uit het oog dreigde te verliezen of verloor.

Dat God uiteindelijk betrokken is op elke - alle - macht ([w]ant er is geen macht behalve van God) werd al duidelijk bij bijvoorbeeld een koning Nebukadnessar (Daniël 4). En wat te denken van de positie van een Kores en de bijzondere rol die hij speelde (lees b.v. Jesaja 44:28 dat zegt: …die tot Kores zeg: Mijn herder, hij zal al mijn welbehagen volvoeren door tot Jeruzalem te zeggen: Het worde herbouwd en de tempel worde gegrondvest.). Tot slot moet gewezen worden op de veelzeggende woorden van Jezus zelf, staande voor Pilatus, in Johannes 19:11, Jezus zegt daar: Gij zoudt geen macht tegen Mij hebben, indien het u niet van boven gegeven ware: daarom heeft hij, die Mij aan u heeft overgeleverd, groter zonde.[62] Kortom, wat Paulus feitelijk namens God aangeeft, is dat ‘dat God hun soevereine heerser is’,[63] ofwel alle macht heeft zich voor Hem te verantwoorden! Een zaak die zeker in de uitleg van Romeinen 13:1-7 meegenomen dient te worden, maar wat vaak vergeten wordt.

Stel dat achter het aardse gezag (van welke aard dan ook) machten zouden zitten, dan kunnen we alvast een stap verdergaan door te stellen, dat zélfs machten van demonen en satan zelf aan Hem onderworpen zijn. We behoeven daarvoor maar te kijken naar het leven van Job (Job 1:8 e.v. en met name Job 2:9). Satan kon en kan niet verder gaan dan God toeliet en toelaat. Wat dit laatste betreft, kan ook verwezen worden naar de gevangenschap van Israël in Egypte en het gegeven daarbij dat God naar hen omzag vanwege hun zuchten (Handelingen 7:34). Voorbeelden als deze zijn er binnen de Bijbel veel te vinden, denken we alleen maar eens aan de tijd van de ballingschap ten tijde van Daniël, God had de duur van de ballingschap vastgelegd! Tot slot, wat te denken van het wonder van de vrijlating van Petrus (Handelingen 12:7).

De legitimatie, uitgesproken in het tweede deel van vers 1, zou welke door God ingestelde macht ook zeker serieus moeten doen nadenken als het gaat om het uitoefenen van gezag. Het voorschrift in Romeinen 13 geeft aan het verordineerde gezag geen enkele vrijbrief om naar eigen wil en believen te handelen en wandelen. Zoals profeten zich namens God binnen Israël deden horen aan het adres van de macht, deden ze dat tot over de grenzen van Israël. En een koning Herodes werd zelfs op zijn persoonlijke handel en wandel aangesproken door Johannes de Doper (Marcus 6:18).

Een andere zaak is, dat degene die met macht te maken krijgt, bijvoorbeeld net als Israël destijds in haar wens naar een koning, dient te rekenen met daaraan verbonden, soms pijnlijke consequenties. Israël kreeg deze breed uitgemeten in Samuël 8:6 e.v. Een van de consequenties is het geconfronteerd worden met het betalen van belastingen, een zaak die in het bijzonder aan het slot van Romeinen 13:1-7 aan de orde komt.

Gaan we na het uitgebreid stilstaan bij vers 1 in op de volgende verzen 2-7, verzen die als het ware voortvloeien uit het eerste vers en hoe opmerkelijk is daarbij, dat vers 2 dan begint met hōste, dat vertaald kan worden met dus of daarom, vanuit vers 1 leidt het een gevolgtrekking in - dientengevolge.

Vers 2 leest in de grondtekst: hōste ho antitassomenos tē exousia tē touTheou diatagē anthestēken, oi de anthestēkotes heautois krima lēmpsontai.

De grondtekst zegt hier letterlijk (voor de leesbaarheid opnieuw weer onder elkaar gezet): hōste daarom
ho antitassomenos wie zich verzet tegen - antitassomenos van antitassō, wordt binnen het NieuweTestament metaforisch gebruikt: om zich te verzetten tegen, om weerstand te bieden, weerstaan[64]

de grondtekst vervolgt met:

tē exousia de macht, het gezag
tē touTheou diatagē de van God verordening - diatagē is een zelfstandig naamwoord afgeleid van diatassō met als betekenis verordening[65]

de grondtekst gaat verder met:

anthestēken verzet zich tegen, weerstaan[66]

oi de anthestēkotes en die zich verzet hebben
heautois krima lēmpsontai zelf oordeel zullen ontvangen - respectievelijk heautois, zelf,[67] krima, oordeel, zelfstandig naamwoord van krinō, oordelen[68] en lēmpsontai van lambanō.[69] Vers 2 kan nu als volgt letterlijk vertaald worden weergegeven: daarom wie zich verzet tegen de macht (het gezag), heeft zich verzet tegen de verordening van God, en die zich (heeft) verzet zullen zelf oordeel ontvangen.

De SV komt hier het dichtst bij de grondtekst als zij weergeeft: Alzo dat die zich tegen de macht stelt, de ordinantie van God wederstaat; en die ze wederstaan, zullen over zichzelven een oordeel halen.

De HSV geeft het iets vrijer weer: zodat hij die zich verzet tegen het gezag, tegen de instelling van God ingaat, en wie daartegen ingaan, zullen over zichzelf een oordeel halen.

De NBG1951 staat met haar weergave dichter bij de SV: Wie zich dus tegen de overheid verzet, wederstaat de instelling Gods, en wie dit doen, zullen een oordeel over zich brengen. Er zou ook gegaan kunnen worden voor: Daarom wie zich tegen het gezag verzet, verzet zich tegen de verordening van God, en wie zich verzet haalt het oordeel over zichzelf.

Men zou kunnen stellen, dat Romeinen 13:2 tezamen met de verzen 3-5 voortvloeien uit vers 1 en ondersteunen wat in dit vers 1 is gezegd, terwijl als praktische toevoeging in de slotverzen van de perikoop (Romeinen 13:6,7) verwezen wordt naar de noodzaak van het betalen van belasting en van wat men verschuldigd is.

De verzen 2-5 wijzen vanuit vers 1 op gevolgen (negatief en positief), adviseren, motiveren en concluderen. Daarbij is heel de perikoop, Romeinen 13:1-7, gebaseerd op hetgeen eraan voorafging in hoofdstuk 12, waarbij de aspecten kwaad en goed - ingebed in liefde[70] en zich toespitsend in de gebiedende woorden van Romeinen 12:19 - terugkeren[71] in hoofdstuk 13, om het geheel vervolgens uit te doen komen bij het einde der tijden (Romeinen 13:11 e.v.). In Romeinen 13:1-7 spoort Paulus aan om zijn eerdere geboden op het gebied van liefde (12:9), harmonie (12:16) en vrede (12:18) toe te passen in de context van gehoorzaamheid aan het gezag (13:1-5) en het betalen van belastingen (13:6-7).[72]

Laten we de nog niet qua exegese aan bod gekomen tekstverzen, vers 3-7, kort op voor deze verhandeling mogelijk van belang zijnde zaken doornemen:

vers 3 levert om te vertalen in feite geen problemen op en wat er gezegd wordt, behoeft eigenlijk geen nadere uitleg of toelichting - de grondtekst zegt letterlijk:

oi gar archontes ouk eisin phobos tō agathō ergō alla tō kakō. theleis de mē phobeisthai tēn exousian; to agayhon poiei, kai hexeis epainon ex autēs. Want de heersers zijn niet een vrees voor de goede werken maar voor de kwade. En wilt gij de autoriteit niet vrezen, doe het goede en je zult er waardering voor hebben.

De SV geeft de volgende bij de grondtekst blijvende vertaling:

Want de oversten zijn niet tot een vreze den goeden werken, maar den kwaden. Wilt gij nu de macht niet vrezen, doe het goede, en gij zult lof van haar hebben;

Van vers 4 is het volgende van belang:

Theou gar diakonos estin, want zij is een dienaar van God
soi eis to agathon u ten goede, ten nutte

Dit gedeelte spreekt uitdrukkelijk over de overheid als… dienaar van God, met andere woorden, ze hebben Hem ten dienste te staan, te handelen volgens zijn Woord en gebod, dat laatste maakt tot dienaar. Het dit dienaar zijn van God is ons ten goede, ten nutte. Vervolgens zegt het vers:

ean de to kakon poiēs phobou maar als je kwaad doet, vreest

Aan je opstelling ten opzichte van het door God gestelde, dienende gezag zitten consequenties. Om daarvan de ernst te onderstrepen wordt er een gebiedende wijs gebruikt: phobou vreest! Het vervolg van het vers benadrukt deze ernst door te stellen: ou gar eikē tēn machairan phorei want ze draagt het zwaard - machaira - niet tevergeefs Het vers geeft vervolgens een belangrijke toelichting:

Theou gar diakonos estin ekdikos eis orgēn tō to kakon prassonti want zij is de dienaar van God vergelding oefenend - ekdikos - voor wraak/toorn - orgē[73] - aan hem die kwaad doet De SV die opnieuw dicht bij de grondtekst blijft, geeft het als volgt weer met :

want zij is Gods dienares, een wreekster tot straf dengene, die kwaad doet.

We hebben hierbij te denken aan een gezag dat handelt en wandelt vanuit en naar de wil van God, niet voor niets wordt er gesproken over het gezag als dienaar van God en vergeet daarbij niet het boven behandelde: soi eis to agathon u ten goede, ten nutte.

Vers 5 sluit door het gebruik van dio daarom, om die reden naadloos bij het vorige vers aan: dio anagkē hupotassesthai, daarom is het nodig onderworpen te zijn,

Het gebruikte begrip anagkē duidt niet op dwang, maar geeft een morele noodzaak aan waarbij God bepalend is - het gaat om een geestelijke noodzakelijkheid.[74]

Het vers gaat verder met:

ou monon dia tēn orgēn niet alleen om de wraak/toorn
en wat daarop volgt is belangrijk:

alla kai dia tēn suneisdēsin maar ook omwille van het geweten

Vers 5 geeft aan, dat we onderworpen moeten zijn en dat niet alleen om toorn te ontlopen, maar ook omwille van het geweten, en dat gezien vanuit onze verantwoordelijkheid voor God: Hij vraagt onderwerping, dit raakt de genoemde geestelijke noodzaak. Ofwel, we zullen ons handelen moreel voor God hebben af te wegen.

De beginwoorden van vers 6 laten dit vers aansluiten bij het vorige:[75]

Dia touto gar kai phorous teleite; want om die reden betaalt u ook belasting

Het ‘om die reden’[76] in dit vers 6 koppelt aan ‘geweten’ in vers 5.

Niemand heeft echt zin in het betalen van belasting, maar het geweten als moreel kompas vertelt ons dat het, juist ook vanuit God gezien, een noodzakelijkheid is. De plaats van God in deze, wordt in het vervolg van vers 6 onderstreept:

leitourgoi gar Theou eisin eis auto touto proskarterountes want dienaren van God zijn zij voor deze zaak voortdurend bezig

Het gebruik van proskarterountes bedoelt aan te geven dat het ingestelde gezag van God onvermoeibaar actief is voor ‘deze zaak’. Oftewel, in dezen spannen zij zich vanuit God onvermoeibaar in.

De SV is, met een kleine aanpassing, het volgen waard:

want om die reden betaalt u ook belasting, want zij zijn dienaars van God, voor deze zaak voortdurend bezig zijnde.

Staan we tot slot stil bij vers 7 dat zegt:

apodote pasin tas opheilas, betaalt ieder het verschuldigde,

Het gebruikte apodote is de gebiedende wijs van apodídōmi, het gaat hier dus om een opdracht die de morele noodzaak om belasting te betalen bekrachtigt.

Vers 7 vervolgt met een explicieter duiden van ‘het verschuldigde’:

tō ton phoron ton phoron, schatting/belasting aan wie schatting/belasting
tō to telos to telos, tol aan wie tol[77]

tō ton phobon ton phobon, vrees aan wie vrees
tō tēn timēn tēn timēn. respect aan wie respect.[78]

Aan de gegeven opsomming wordt aan het slot voor de leesbaarheid in de vertaling(en) ‘verschuldigd is’ toegevoegd. Het hele vers zegt dan bij een letterlijke vertaling: betaalt ieder het verschuldigde, belasting aan wie belasting, tol aan wie tol, vrees aan wie vrees, respect aan wie respect (verschuldigd is). Hier zou gekozen kunnen worden voor een variant op de SV: betaalt ieder het verschuldigde, belasting wie men belasting, tol aan wie tol, vrees aan wie vrees , respect aan wie respect (verschuldigd is).

Met het als laatste ingaan op het zevende vers van Romeinen 13 sluiten we dit hoofdstuk af. In het volgende hoofdstuk, staan we zoals in het begin aangegeven, expliciet stil bij exousίa, macht. Duidelijk mag vanuit het behandelde worden opgemaakt, dat er wat het begrip exousίa aangaat nooit en te nimmer gesproken kan en mag worden van een vanuit en door God gesanctioneerd mantra als: Befehl ist Befehl. Ook dit in Romeinen 13 naar voren komend voorschrift kan en mag gezien worden met een instelling als die van de psalmist van Psalm 119, waar deze op Gods geboden een ode, lofdicht uitspreekt.

Hoofdstuk 4 Machten

In het vorige hoofdstuk is al kort aangegeven dat er binnen de theologie met betrekking tot exousίa, macht(en) verschil van inzicht is als het gaat om de mogelijkheid dit begrip al of niet nog nader te kunnen en mogen duiden. En dan gaat het hierbij met name om de vraag, of er met exousίa alleen op het voor ogen zijnde aardse gezag gedoeld wordt, of dat er ook rekening mag - en mogelijk zelfs moet - gehouden worden met hemelse macht(en) die achter de over iedere ziel (pasa psuchē) gestelde macht(en) werkzaam is(zijn).[79] Bij die hemelse machten gaat het dan om negatieve krachten in de zin van demonische machten, dus van satanische oorsprong.

Wie de Bijbel kent, weet dat binnen het Nieuwe Testament met name Paulus het begrip exousίa met betrekking tot demonische machten gebruikt en heel concreet en nadrukkelijk in relatie met macht in de zin van gezag.[80]

Voor hierbij stil te staan eerst het volgende:

al binnen het Oude Testament blijkt sprake van een soortgelijke relatie, zie het aan het slot van noot 2 gebruikte voorbeeld. Nota bene vanuit de mond van God zelf zien we de relatie tussen zichtbare macht(en) en onzichtbare macht(en) uitdrukkelijk, als de normaalste zaak, benoemd worden.[81] Wat te denken van het spreken door God over ‘gericht oefenen over de goden van Egypte’ (Exodus 12:12)? Ook valt er te wijzen op de vele gevechten die Israël met zijn vijanden voerde en waarbij God vooraf in tal van gevallen aangaf, dat het volk zelf niet behoefde te strijden. Hoeveel van deze gevechten hadden in die zin juist een bovennatuurlijk karakter (denk bij de inname van Kanaän aan het beleg van Jericho).

Jesaja profeteert (Jesaja 31:8a) in deze zin, tot zelfs over de grenzen van Israël heen, iets opmerkelijks richting Assyrië: [e]n Assur zal vallen door het zwaard van wie geen man is, en het zwaard van wie geen mens is, zal het verslinden.

Wat te denken van een Daniël, die bij de profeten leest dat de ballingschap na zeventig jaar zou eindigen en daarop voor de toekomst van zijn volk God vervolgens in gebed aanspreekt (Daniël 10:1 e.v.). Hoe opmerkelijk is dan wat de engel Michaël hem zegt vanaf vers 12 van Daniël 10. Het blijkt dat er tussen het beginmoment van het gebed van Daniël tot dit spreken van Michaël dagen zijn verlopen. Oorzaak? Een strijd in de onzichtbare wereld tussen machten van de duisternis en de macht van God. En dat alles met het oog op en in relatie tot wat er op het aardse vlak met de macht gaande was en/of zich verder zou gaan afspelen. Laten we op nog een voor zich sprekend voorbeeld uit het Oude Testament wijzen: de bijzondere geschiedenis opgetekend in het boek Esther en de kwalijke rol van Haman - een gebeuren waarbij overduidelijk de duisternis een grote rol speelde.

Als verklarende achtergrond van de schaduwrol die de duisternis speelt bij onder andere de uitvoering van gezag door welke ingestelde macht ook, moet de opstand van de engel van het licht ( 2 Corinthiërs 11:14) tegen God als grondslag daarvan worden gezien. In deze spreekt Jesaja 14:13 e.v. voor zich en is hier met name de zinsnede van belang: …mij aan de allerhoogste gelijkstellen.

‘De waarheid dat ‘er geen autoriteit is dan die welke God heeft gevestigd’, is stevig verankerd in het Oude Testament’.[82] Dat de tegenmacht van God zich dan roert, is een begrijpelijk logische veronderstelling. Het is alleen al op grond hiervan dat machten niet tegen elkaar behoeven te worden uitgespeeld. Het gaat zowel om aardse machten als om hemelse machten - denk alleen maar aan de Bijbelse notie te vinden in het Nieuwe Testament die spreekt van: ‘wereldbeheersers van deze duisternis’. En dat brengt ons terug bij het Nieuwe Testament en van daaruit bij Paulus in het bijzonder.

Al in het allereerste boek van het Nieuwe Testament, Mattheüs, worden we bepaald bij de rol die de duisternis en met name de duivel zelf speelt op het wereldtoneel. Wat zegt immers de duivel tegen Jezus bij de verzoeking in de woestijn als het in het bijzonder gaat om die genoemde rol?

Mattheüs 4:8-11 is hier absoluut niet mis te verstaan, ja ondubbelzinnig duidelijk als het zegt: Wederom nam de duivel Hem mede naar een zeer hoge berg en hij toonde Hem al de koninkrijken der wereld en hun heerlijkheid, en zeide tot Hem: Dit alles zal ik U geven, indien Gij U nederwerpt en mij aanbidt. Toen zeide Jezus tot hem: Ga weg, satan! Er staat immers geschreven: De Here, uw God, zult gij aanbidden en Hem alleen dienen. Toen liet de duivel Hem met rust en zie, engelen kwamen en dienden Hem.[83]

Hier geeft de duivel de, in geen enkel opzicht door Jezus tegengesproken, invulling aan de zojuist aangehaalde Bijbelse notie: ‘wereldbeheersers van deze duisternis’. [84] En dan is juist de apostel Paulus in het hanteren van het begrip exousίa uiterst duidelijk en blijkt hij Jezus, in tegenstelling tot menig theoloog en zelfs evangelisch christen vandaag, zonder aarzelen te volgen in diens serieus nemen van de duivel en zijn demonen.[85] Hoor wat hij zegt in bijvoorbeeld Efeze 2:2, een niet mis te verstaan tekstvers dat zegt: …waarin gij vroeger gewandeld hebt overeenkomstig de loop dezer wereld, overeenkomstig de overste van de macht der lucht,[86] van de geest, die thans werkzaam is in de kinderen der ongehoorzaamheid. In dit vers onderstreept Paulus niet alleen de claim van de duivel gedaan tegenover Jezus tijdens de verzoeking in de woestijn, maar kwalificeert Paulus op grond van deze claim zelfs ook nog eens de niet gelovige nadrukkelijk! De verhoudingen zijn zo onherroepelijk op scherp gesteld…

Het is in Efeze 1:21 dat Paulus een opmerkelijk en veelzeggend beeld schetst, als hij aangeeft dat God Jezus in de hemelse gewesten aan zijn rechterhand gezet heeft [b]oven alle overheid en macht en kracht en heerschappij en alle naam, die genoemd wordt niet alleen in deze, maar ook in de toekomende eeuw.

Allereerst worden zo de uiteindelijke verhoudingen tussen ‘macht en kracht en heerschappij en alle naam’ en Jezus benoemd en ontstaat de uiteindelijk juiste balans tussen de claim van satan in Mattheüs 4:8-11 en wat er profetisch al ver daarvoor in het Oude Testament gezegd is door de mond van David in Psalm 24:1, waar staat: [d]es Heren is de aarde en haar volheid,de wereld en die daarop wonen. Ofwel, Colossenzen 2:15 is een op Golgotha gerealiseerd en met de hemelvaart van Christus geëffectueerde realiteit en zal bij de wederkomst van Christus voor ieder zichtbaar worden! Dan wordt wat Paulus zegt in Romeinen 16: 20 werkelijkheid: De God nu des vredes zal weldra de satan onder uw voeten vertreden (denk daarbij aan Romeinen 12:19 en Romeinen 13:11 e.v.).

Als Gods Woord in 1 Johannes 5:19 zegt: Wij weten, dat… de gehele wereld in het boze ligt, (correct vertaald: de boze)[87] is dat dan iets wat wij als christen als realiteit onderstrepen, herkennen en erkennen? Het boek Judas spreekt in het enige hoofdstuk dat het telt in het zesde vers over: engelen die aan hun oorsprong ontrouw zijn geworden, engelen van wie Petrus in 2 Petrus 2:4 zegt: engelen, die gezondigd hadden. Vanuit Openbaring 12:4 blijkt een derde van de engelen satan in zijn opstand tegen God te zijn gevolgd (zie Ezechiël 28:11 e.v. en Jesaja 14:12 e.v.). Het zijn deze machten waarover dus Paulus meermalen spreekt.[88] Wie kent niet Efeze 6 waarin hij de wapenrusting benoemd die een kind van God nodig heeft in verband met de confrontatie met de duisternis, want, zegt hij in vers 12 van dit hoofdstuk: wij hebben niet te worstelen tegen bloed en vlees, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers dezer duisternis, tegen de boze geesten in de hemelse gewesten. Heel uitdrukkelijk roept hij in Efeze 5:11 de gelovige op om [aan de werken van de duisternis geen deel te hebben], vervolgend met: maar ontmasker ze veeleer. Belangrijk hierbij is wat hij zegt in 2 Corinthiërs 6:14, daar lezen we: …welke gemeenschap heeft het licht met de duisternis? Dit raakt opnieuw het op scherp stellen van de verhoudingen zoals zojuist gesteld.

Tot slot, wat binnen de discussie over exousίa (macht) hier zeker ook aandacht verdient, is de vraag, of de veel gehoorde suggestie dat er achter de zichtbare aardse macht(en), (machthebbers) andere onzichtbare, maar wel degelijk aardse macht(en), machthebbers hun invloed uitoefenen en/of deze laatsten in relatie staan tot demonische machten van satanische oorsprong en zo ja, in hoeverre dan. Binnen de theologie is dit zeker nog nergens aan de orde gesteld en mogelijk wordt een dergelijke gedachte, helemaal in deze tijd, al snel verwezen naar de hoek van het complotdenken. Ook binnen de geschiedkunde komt deze vraag niet, dan wel tenminste nauwelijks aan de orde. Toch blijkt een zorgvuldige studie van bijvoorbeeld de geschiedenis van de vrijmetselarij en aanverwante occulte genootschappen een en ander onomstotelijk te bevestigen.[89] De invloed vanuit de loge, in volstrekt kwade en negatieve zin, op revoluties en oorlogen en dergelijk zijn onloochenbaar aantoonbaar en bewijsbaar, dat wil zeggen met verifieerbare feiten te staven.[90]

De suggestie van complotdenken moet dan ook zondermeer van de hand worden gewezen en ergens moet het bevreemdend worden genoemd dat er tot nu toe geen student geschiedenis is geweest, die de invloed van de vrijmetselarij en illuminatie (satanisme) tot een onderwerp voor promotie heeft aangedragen. Wie zich verdiept in deze materie komt onherroepelijk uit bij wel degelijk demonische machten van satanische oorsprong. In de vrijmetselarij blijkt de duivel als god centraal te staan. Het onderwerp van bijvoorbeeld de Great Reset en de invloed van een WEF moet binnen het spreken over duistere beïnvloeding van de macht, het gezag serieus genomen worden. In het vervolg wordt hier op terug gekomen en dat brengt ons bij de actualiteit van vandaag.

Hoofdstuk 5 Actualiteit

Alle ziel zij den machten, over haar gesteld, onderworpen. Want er is geen macht behalve van God en de bestaande zijn door God verordineerd. Romeinen 13:1 (SV).

Wanneer dit voorschrift - gebod, komend van Jezus, boven de tijd staat en als zodanig dus ook voor vandaag geldt, dan dwingt dit gebod ons om naar de praktijk van vandaag te kijken. Concreet, hoe zit het vandaag met het gezag en het daaraan onderwerpen in het licht van Romeinen 13:1(-7). Daarenboven zijn het de beginwoorden van Romeinen 13, pasa psuchē, alle ziel - dus: elk mens, en het ai de ousai, en de bestaande in het tweede deel van vers 1, die ons in deze bepalen bij niet alleen de toestand in ons land, maar bij die van de wereld in het algemeen. Al eerder is opgemerkt dat de 7 verzen van de betreffende perikoop heel wat ellende en lijden hebben veroorzaakt, maar desalniettemin is en blijft het een gebod van God en kan de betreffende ellende en het lijden niet aan deze 7 verzen worden toegeschreven of als door God veroorzaakt worden aangemerkt. Wel mag en moet in deze gesteld worden, dat in dergelijke situaties van ellende en lijden de oorspronkelijke bedoeling alsook de naam van God onrecht werd en/of wordt aangedaan. Als bijvoorbeeld ten aanzien van de Nederlandse situatie wordt gesteld, dat Romeinen 13 het Nederlandse staatsbestel sanctioneert[91], dan is dat - zeker vandaag - te kort door de bocht en is nuancering tenminste gewenst.

Kijken we naar enkele landen vandaag waar zeker de kwalijke en zelfs verwerpelijke kant van gezag aan de orde komt en waar blijkt dat het betreffende gezag veraf is van de bedoeling van Romeinen 13. Het meest voor de hand liggend om nu te noemen, zijn landen als China, Rusland, Belarus en Noord-Korea e.d. Maar denken we ook aan de in onze media uiterst summiere verslaggeving over het optreden van regeringen als die in Canada en Australië. Zowel in het nieuws als in de opinieprogramma’s werd en wordt over de pijnlijke situatie daar (van openlijke verdrukking/onderdrukking tot vervolging van de bevolking in deze landen) veelal gezwegen. Was de keuze voor vaccinatiedwang met daarbij dreigende beboeting voor weigeraars in Oostenrijk (een keuze door Duitsland bijna gevolgd) al onaanvaardbaar schandelijk te noemen en schuwde men in Frankrijk ten aanzin van weigeraars zelfs repressie niet, ronduit bizar is tot op heden de situatie in Italië te noemen. Wie daar weigert gevaccineerd te worden, is in de meeste gevallen veroordeeld tot letterlijk de bedelstaf. De leiders in Canada, Australië, Frankrijk en Italië manifesteren zich zonder enig protest vanuit bijvoorbeeld ons land en vanuit de EU als dictators van bijkans een kaliber als een Xi Jinping van China, een Kim Jong-un van Noord-Korea en een Poetin van Rusland. En het hele enge hierbij is, dat er aantoonbaar sprake blijkt te zijn van één algemene in deze landen kenmerkende factor: betrokkenheid bij of van het WEF.

Ook ten aanzien van ons land moeten, wat het zich manifesteren van het gezag betreft, in het licht van Romeinen 13 de nodige vraagtekens worden gezet, ja, is er ook hier zondermeer sprake van een met voeten treden van de bedoeling van Romeinen 13.

De minister-president mag zichzelf wat zijn doen en laten betreft publiekelijk christen noemen[92], maar als in en door hem - aantoonbaar en publiek bewezen - de leugen regeert, dan dient hij wel te beseffen wie de vader van de leugen is.[93] Ook dient een regeringsleider, zowel als elke minister van het kabinet, te beseffen wat het begrip minister inhoudt: dienaar.[94] Kijken we nog eens naar Romeinen 13:4 dat spreekt van: Theou gar diakonos estin, want zij is een dienaar van God en dan vervolgt de tekst met: soi eis to agathon, u ten goede, ten nutte. Helaas blijkt dit in de afgelopen jaren, en dat helemaal onder Rutte, schromelijk uit het oog verloren te zijn. Denken we alleen maar eens aan de aanpak van de aardbevingsellende die Groningen heeft getroffen (treft) en waar nog steeds geen concrete oplossing is geboden in welke zin dan ook. Onderdanen in de kou…, soi eis to agathon, u ten goed? Kijken we naar de kwestie die de toeslagenaffaire is gaan heten, is deze zaak rechtgezet? En wat te denken van de uithuisplaatsingen hierbij van onschuldige kinderen - terecht wordt hier van staatsontvoeringen gesproken, soi eis to agathon, u ten nutte…? Hoe duidelijk spreekt Gods Woord in omstandigheden waar recht en gerechtigheid met voeten wordt getreden, profeten doen namens God op niet mis te verstane wijze van zich horen. En de kerk en de individuele christen?

De coronacrisis bleek - en blijkt nog steeds - voor de regering aanleiding om zich wel op basis van het tweede deel van Romeinen 13:4 te manifesteren: ou gar eikē tēn machairan phorei, want ze draagt het zwaard niet tevergeefs. En hoe? Nog net niet op eenzelfde verwerpelijke wijze als in de zojuist genoemde Westerse landen, maar toch… Tijdens vreedzame demonstraties tegen de coronamaatregelen was excessief geweld haar niet vreemd. En zelfs nu probeert ze op oneerlijke en vooral repressieve wijze voorgenomen bedenkelijke maatregelen aan te houden en/of door te voeren en dat veelal tegen de wil van de meerderheid van de kamer in, ze schroomt daarbij zelfs niet op democratische wijze genomen besluiten botweg te negeren. En als in deze kwestie WOB verzoeken worden gedaan, worden deze niet alleen getraineerd, maar, zelfs na gerechtelijke bevelen tot openbaarheid, op andere wijze gedwarsboomd.[95] Het geheel wordt te meer bedenkelijk als naar aanleiding van, of in verband met de kwestie kritische vragen worden gesteld naar connecties met het WEF. Zonder met bepaalde partijen in deze kwestie te sympathiseren, blijkt binnen regering en kamer een opmerkelijke eensgezindheid om welk kritisch geluid ook demoniserend weg te zetten. Helemaal kwalijk wordt het wanneer een kleine christelijke partij binnen de regering leden van een kritische en hoe ook moreel en geestelijk te bevragen partij op een allesbehalve christelijke manier benadert[96] en naar aanleiding van vragen naar de betrokkenheid van een van de ministers uit deze christelijke partij bij het WEF badinerend reageert met te stellen: ‘het praatclubje van Davos niet te kennen’.[97] En dan te bedenken, dat de betreffende minister wel degelijk met dit ‘praatclubje’ verbonden is.[98]

Een zorgvuldige bestudering van het WEF en haar gedachtegoed zal doen blijken, dat ze allerminst onschuldig te noemen is en met dubieuze aardse machten is verweven alsook met concreet demonische machten, ja, ronduit satanische machten. Sowieso blijkt haar invloed niet alleen bij en in meerdere politieke partijen in ons land en strekt deze invloed zich in meerdere geledingen op bedenkelijke wijze uit, maar zeker binnen de EU speelt zij een uitzonderlijk grote rol. De angst rond het uiteindelijke doel met de zo gewraakte coronapas (coronatoegangsbewijs) en het door de EU beoogde digitale paspoort moeten uiterst serieus genomen worden. Het is in dit tijdsgewricht niet denkbeeldig dat de stap van Romeinen 13 naar de werkelijkheid (verwerkelijking) van de profetie van Openbaring 13 uiterst klein is, ja mogelijk niet lang meer op zich laat wachten. Hoe kwalijk is het dat nu blijkt, dat vanuit de regeringspartijen, fracties, individuele kamerleden, maar ook kritische burgers en instanties door inlichtingendiensten in de gaten zijn/worden gehouden en op genoemde personen en instanties trollen zijn/worden ingezet.[99] Om nog maar te zwijgen van de kwalijke beïnvloeding en manipulatie van met name het volk door de overheid[100] en de te bevragen rol daarin van ondermeer de diverse media.

Alles tezamen maakt, dat de vraag gegrond is, in hoeverre een christen nog invulling heeft te geven aan het gehoorzamen van het huidige gezag en zij niet te maken heeft, dan wel in de directe toekomst te maken krijgt, met het moment dat gehoorzaamheid aan de staat concreet ongehoorzaamheid aan God gaat inhouden. Als dat punt aanbreekt, dan is onderwerpen niet meer aan de orde.[101] De christen wordt dan zelfs onherroepelijk geconfronteerd met de noodzaak tot verzet, de vraag daarbij wordt dan: verzet van welke orde en in welke mate. Belangrijk is hier ook de vraag, of de kerk van Jezus Christus in deze haar rol en plek (nog) durft in te vullen. Het moet toch uiterst schrijnend heten dat de kerk (van welke denominatie ook[102]) in heel het coronagebeuren tot nu toe, en het daarbij op de rand balanceren van een vaccinatieplicht (dwang), haar verantwoordelijkheid niet heeft genomen om het gezag, alsook haar eigen kerkleden te waarschuwen voor de tot nu toe voorhanden zijnde vaccins,[103] die - onomstotelijk bewezen en door de EMA erkend - zijn ontwikkeld en/of getest op foetaal materiaal. Geluiden van een gepensioneerde vrouwelijke christen arts, al zouden de vaccins onder de noemer ‘geschenk van God‘[104] te plaatsen zijn, alsook de input qua promotie van deze vaccins door een christen ethicus,[105] beiden gretig gevolgd door zogeheten prolife-bewegingen[106] en uiteindelijk heel de orthodox reformatorische hoek,[107] moeten als laakbaar en voor God als niet te verantwoorden worden gekwalificeerd. Immers, als iets door God in zijn Woord wordt veroordeeld, dan is het de brute moord op het ongeboren leven. Dit valt samen met het offeren aan de Moloch. Wie zich hieraan schuldig maakt, direct of indirect, heeft het nodige voor God te verantwoorden. Dat geldt ook een ieder die het nemen van een dergelijk vaccin heeft aangemoedigd, terwijl menig christen daarop bewust of onbewust heeft gehandeld en op in is gegaan. Samen staan we in deze schuldig voor God.

Terug naar het gezag. Het moet aansluitend bij het laatste, de oorsprong van het vaccin, te meer in strijd met Romeinen 13 genoemd worden, dat de toenmalige minister van volksgezondheid, in zijn overhalen tot bijna dwingen zich te laten vaccineren, niet schroomde om opzettelijk en met voorbedachte rade tweedracht onder de bevolking te veroorzaken en zich zelfs aantoonbaar schuldig maakte aan het aanwakkeren van onderlinge argwaan tot het ronduit zaaien van haat. De gevolgen hiervan zijn nog steeds voelbaar en merkbaar.

Aspecten waarop opnieuw door de kerk verzuimd is om de overheid aan te spreken.

Bizar moet het genoemd worden, dat binnen christelijke kring degene die op welke wijze ook, maar sowieso vanuit oprechte bewogenheid vanuit zijn/haar geloof meende hier - vanuit Gods Woord - een waarschuwing te moeten laten horen, vanuit de genoemde christelijke kring kritisch en zelfs veroordelend is en wordt benaderd.

Een kleine zijsprong hier en nu is noodzakelijk:

Het enkele feit dat aan al de genoemde zaken tot in de media en nota bene in de christelijke pers niet reëel, open en eerlijk vanuit een gedegen onderzoeksjournalistiek is ingegaan, geeft niet alleen te denken, maar is zondermeer reden tot grote zorg. Regeert de leugen? Kan en mag het acceptabel heten dat berichten waarin begrippen als abortus e.d. in relatie tot vaccinatie van sociale media werden en nog steeds worden geweerd en zorgvuldig gecheckte en oprechte bedoelde voorlichting van You Tube wordt verwijderd? Is dit de samenleving die God op het oog had en heeft toen Hij het boven dit hoofdstuk aangehaalde gebod uitsprak? Had niet een duidelijk Bijbels geluid verwacht mogen worden van de kleinste aan de regering deelnemende christelijke partij en dat vooral lettend op haar achterban? Maar wat als deze partij op een uiterst essentieel punt[108] publiekelijk demonstreert zich totaal niets van Gods Woord aan te trekken? Hoe kan ze invulling geven aan Romeinen 13:1-7 als ze Romeinen 1:18-32 al niet erkent en belijdt als Woord van God en ze feitelijke zo letterlijk invulling geeft aan Romeinen 1:32 - het bijval verlenen aan?[109]

Blijkt niet vanuit ondermeer dit voorbeeld hoe de duisternis in ons land in wetgeving en uitvoering ervan voet aan de grond heeft gekregen en nog meer probeert te krijgen? Hebben de demonen vanuit het rijk van de duisternis hier niet steeds meer vrij spel? Is er niet heel concreet sprake van een leugengeest binnen de regering?[110] In hoeverre zijn we verwijderd van een vervuld worden van de profetie zoals opgetekend in Openbaring 9? In hoeverre is er een concreet samenspel tussen de demonische legermachten en een partij als het WEF? Wat is concreet de invloed van de vrijmetselarij, die in heel de menselijke geschiedenis een spoor van vernieling en destructie heeft achtergelaten door middel van revolutie en oorlogen en waarin zij aantoonbaar de hand had? Wie van onze staatslieden en andere hoogwaardigheidsbekleders zijn actief lid van de loge? Het mag bekend heten, dat ons Koningshuis in deze uiterst nauwe historische banden met de vrijmetselarij heeft, en de toenmalige staatskerk, de Nederlands Hervormde Kerk (thans onderdeel van de PKN), tal van logeleden telde - van predikanten tot en met kerkenraadsleden. Is daar iets in veranderd? Nog steeds vormen de Ronde Tafel, de Rotary, de Lions en andere serviceclubs de visvijvers voor de loges en dat onder dezelfde hypocriete noemer als bijvoorbeeld de vrijmetselarij: liefdadigheid. De leden van de loge hebben er meestentijds geen enkele notie van, dat ze lid zijn van een in oorsprong satanische organisatie, laat staan dat ze weten dat ze dienen als pionnen in een duivels spel. Wordt hiervoor vanaf de kansel ooit wel eens gewaarschuwd?

Nog maar een aantal jaren geleden was binnen de charismatische beweging en menig Pinkstergemeente nog oog voor de realiteit van de strijd in de hemelse gewesten.[111] Zelfs binnen de traditionele kerken ontstonden bewegingen waarbinnen meer en meer zicht kwam voor het werk van de Heilige Geest en de werkelijkheid van de genoemde geestelijke strijd,[112] denk aan een Evangelisch Werkverband en een New Wine e.d. O, zeker er waren binnen deze groepen excessen e.d.,[113] maar men zag tenminste de ernst van wat Gods Woord verkondigde op dit terrein. Wie heeft in die tijd niet gehoord van het fenomeen van territoriale machten[114] en gebedswandelingen? Waar waren de charismatische beweging en de Pinkstergemeente en de actieve evangelisch vervulde christengroep het Evangelisch Werkverband en New Wine etc. in de zojuist geschetste situatie in ons land? Waar zijn ze en bovenal waar staan ze nu? Waren ze de strijd in de hemelse gewesten aan het voeren? Of waren ze zo stil als de traditionele kerken en in het bijzonder de reformatorisch orthodoxe hoek? Hoevelen van hen hadden/hebben hun knie niet voor de Baäl gebogen?

Het wordt tijd om conclusies te trekken.

Hoofdstuk 6 Uiteindelijke conclusies

De in het vorige hoofdstuk geschetste feitelijke situatie, kan samengevat worden onder de noemer van de subtitel: ‘En de tijd van nu…’, en ze vraagt om een nadrukkelijk onderstrepen van de stelling, dat ‘onderworpen zijn allerminst passiviteit inhoudt’.[115] Zeker nu mag en moet gesteld worden dat Gods Woord in het algemeen en Romeinen 13:1-7 in het bijzonder, aanmaant tot actie. De enige manier om over macht, gezag te spreken is vanuit God en zijn Woord zelf. Je kunt niet van aardse macht, gezag spreken los van God en zijn Woord. Binnen Romeinen 13:1-7 zijn deze onherroepelijk en onlosmakelijk met elkaar verbonden.[116]

De huidige situatie, wereldwijd alsook die in ons land moet als uiterst zorgelijk worden aangemerkt. Er wordt gehandeld en gewerkt met en vanuit dubbele agenda’s en het heeft er meer dan alleen de schijn van, dat krachten achter overheden (demonisch geïnspireerd) werken vanuit één doel: via de weg van wereldwijde chaos op alle terreinen van het leven de tijd rijp maken voor één Nieuwe Wereldorde[117] met één wereldleider, of, zoals Gods Woord voorzegd: de regering van de antichrist. De opmaat naar het merkteken van het beest is er. En lopen zij, die zich als christen zo gemakkelijk tot vaccinatie[118] lieten overhalen door ondermeer ‘geestelijke leidslieden’ straks niet wat gemakkelijk de kans zich - zonder slag of stoot - gewonnen te geven om ook het merkteken van het beest te laten plaatsen? Vele predikanten en voorgangers zullen daartoe zelfs aanmoedigen vanaf de kansel of het spreekgestoelte. We kunnen op grond van de feiten helaas niet anders dan constateren, dat de gemeente van deze tijd, ongeacht denominatie, volop de trekken heeft van de gemeente van Laodicea. Lauwheid voert de boventoon, nog amper iemand binnen de christelijke gemeenschap onderkent de in Romeinen 1:18-32 als de als eindtijdoordeel uitgesproken werkelijkheid.[119] Geen Schriftplaats weerspiegelt de werkelijkheid vandaag zo haarscherp als juist dit gedeelte. En hoe typerend, dat het daar geschetste beeld één van de hoofdkenmerken is binnen de in het vorige hoofdstuk genoemde maçonnieke bewegingen en dat met name in de hogere graden.[120]

Moet er in het huidige tijdsgewricht niet worden vastgesteld dat ‘de staat niet langer te zien [is] als de dienaar van God die zijn gezag uitoefent, maar als de bondgenoot van de duivel (afgebeeld als een rode draak), die zijn gezag heeft gegeven aan de vervolgende staat (afgebeeld als een monster uit de zee). Openbaring 13 is dus een satanische parodie op Romeinen 13.’[121] Dat we ons op deze weg naar de neergang bevinden, mag evident heten en de eerder genoemde invloed van de (nauw met de maçonnieke bewegingen verweven) WEF in deze is wereldwijd uitermate groot en onmiskenbaar en openlijk zichtbaar en dus, aantoonbaar. Is het toeval dat er steeds meer ‘wetenschappelijke’ papers en theses verschijnen vanuit het WEF gedachtegoed[122] verwoord in een soort ‘mein Kampf’[123]: The Fourth Industrial Revolution en dat de WEF talloze, mogelijk alleen maar, vrijmetselaars/illuminaten/satanisten kent?

Is het dan vanuit deze realiteit van vandaag[124] niet terecht om te stellen dat ‘[a]ls een regering of autoriteit ophoudt een kracht voor goed en orde te zijn (soi eis to agathon, u ten goede, ten nutte), maar in plaats daarvan een instrument van kwaad en dood wordt, het niet langer de plicht van een christen [is] om zich aan die autoriteit te onderwerpen en te gehoorzamen.’[125] ‘…als de staat gebiedt wat God verbiedt, of verbiedt wat God gebiedt, dan is het onze duidelijke christelijke plicht om weerstand te bieden, niet om ons te onderwerpen, om ongehoorzaam te zijn aan de staat om God te gehoorzamen.’ ‘Dit is de strikte betekenis van burgerlijke ongehoorzaamheid (cursivering jgh), namelijk ongehoorzaamheid aan een bepaalde menselijke wet, omdat deze in strijd is met Gods wet.’[126]

Het vervolgens op vreedzame wijze protesteren, en dat protesteren kan op velerlei manieren, kan voortvloeien uit burgerlijke ongehoorzaamheid en is dan burgerlijk verzet/protest te noemen. Te allen tijde zal afgezien dienen te worden van geweld. Immers, Jezus zelf heeft gezegd: want allen, die naar het zwaard grijpen, zullen door het zwaard omkomen (Mattheüs 26:52).[127]

Een andere strijd speelt hier een rol en die wordt niet met geweld gevoerd. Gedoeld wordt op de geestelijke strijd en hoewel daarbij zeker opgepast moet worden voor een on-Bijbelse invulling daarvan, is ze wel degelijk een niet te onderschatten, maar door de kerk meestentijds vergeten, zelfs gebagatelliseerde en wel degelijk miskende realiteit.

Schreef een in deze te bevragen politica een boek met als saillante titel ‘Wij zijn met velen’,[128] voor de wedergeboren en met de Heilige Geest vervulde christen[129] geldt in de geestelijke strijd nog steeds: ‘zij, die bij ons zijn, zijn talrijker dan zij, die bij hen zijn’ (2 Koningen 6:16) en, ‘…Hij, die in u is, is meerder dan die in de wereld is’ (1 Johannes 1:4). Een waarheid in de geestelijke strijd die we hier absoluut niet uit het oog dienen te verliezen!

Wie vertrouwd is met de Bijbel weet, dat binnen het Woord van God, zowel binnen het Oude als het Nieuwe Testament, burgerlijke ongehoorzaamheid maar wat nadrukkelijk en als bijna een getuigenis naar voren komt.[130] Wat te denken van de volgende voorbeelden:

•Toen de Farao de vroedvrouwen ten tijde van Israël in Egypte had geboden alle Joodse jongetjes na geboorte direct te doden, voerden zij dit gebod niet uit, veelzeggend is wat in Exodus 1:7 staat: De vroedvrouwen echter vreesden God en deden niet wat de koning van Egypte haar gezegd had, maar lieten de jongens in leven.

•Toen Nebukadnessar een gouden beeld van zestig el hoog en zes el breed had opgericht en beval dat ieder daarvoor had te buigen en het diende te aanbidden en dat een ieder die zich niet ter aarde wierp en aanbad, ogenblikkelijk in de brandende vuuroven geworpen zou worden, waren het de Judeese mannen Sadrak, Mesak en Abednego die aan deze opdracht geen gehoor gaven en vervolgens gebonden, met hun mantels, broeken, mutsen en overige klederen aan, in de brandende vuuroven werden geworpen - Daniël 3:1 e.v.

•Toen koning Darius een edict had uitgevaardigd dat aangaf, dat niemand gedurende dertig dagen tot een andere god dan alleen tot het gouden beeld van Darius zelf zou bidden en Daniël weigerde dit te doen en zijn gebedstijden voor God trouw in acht nam, werd hij in de leeuwenkuil geworpen - Daniel 6:11 e.v.

•Toen het Sanhedrin verbood de naam Jezus te prediken, weigerden de apostelen daaraan gehoor te geven zoals blijkt uit Handelingen 4:18-20 dat zegt: En toen zij hen binnengeroepen hadden, bevalen zij hun in het geheel niet meer te spreken over of te leren op gezag van de naam van Jezus. Maar Petrus en Johannes antwoordden en zeiden tot hen: Beslist zelf, of het recht is voor God, meer aan u dan aan God gehoor te geven; want wij kunnen niet nalaten te spreken van wat wij gezien en gehoord hebben. Direct daarop herhaalde zich dit zoals blijkt in Handelingen 5:28,29 waar staat: Wij hebben u nadrukkelijk verboden in deze naam te leren; en zie, gij hebt Jeruzalem vervuld met uw leer en gij wilt het bloed van deze mens op ons doen neerkomen. Maar Petrus en de apostelen antwoordden en zeiden: Men moet Gode meer gehoorzamen dan de mensen.[131]

Het laatst aangehaalde tekstvers, Handelingen 5:29, wordt nogal eens als soort van tegenwicht voor Romeinen 13:1 e.v. aangehaald, bijvoorbeeld al in de vroege kerkgeschiedenis door de kerkvader Origenes[132] en ook in de tijd van de Reformatie[133] werd daarop door bijvoorbeeld Johannes Calvijn teruggegrepen in het spreken over Romeinen 13:1-7.

Bijbels en kerkhistorisch is er dus duidelijk een legitimatie voor burgerlijke ongehoorzaamheid en burgerlijk verzet/protest en dat zeker ook voor deze tijd.[134] Niet te vergeten is het gegeven dat het de apostel Paulus is, die namens de drie-enige God nadrukkelijk oproept om geen deel te nemen aan de onvruchtbare werken der duisternis, maar deze juist te ontmaskeren (Efeze 5: 11).[135] En dat dient ook betrokken te worden op het onderwerp in kwestie - het uitvoeren van macht en gezag.[136] Het wordt dan ook tijd voor wie zich christen noemt om te ontwaken uit de slaap en Christus over zich te laten lichten en nauwlettend toe te zien op hoe hij of zij wandelt (Efeze 5:14, 15) en zich daarbij daadwerkelijk af te vragen, of het huidige gezag wel voldoet aan door God gestelde eisen, waarbij recht en gerechtigheid en gehoorzaamheid aan God en zijn Woord centraal dienen te staan.[137] Het is zeker in deze tijd te simplistisch om er zondermeer van uit te gaan, dat de ‘overheid ons te goede is gegeven’[138] en dat helemaal, als zij in deze tijd doet blijken zich los gemaakt te hebben van Gods geboden en Woord, Zijn gezag.

Het simpele feit dat als Paulus zegt, dat het gezag bij God vandaan komt, kwalificeert dat het gezag niet per definitie als ‘goed’.[139] De overheid, en welk ander orgaan ook waaraan onderwerping verschuldigd is, dient zich zondermeer te beseffen dat zij straks voor God rekenschap van hun handel en wandel hebben af te leggen, zoals ook ‘de onderdanen’ en feitelijk elk mens. In de tussentijd heeft het gezag open te staan voor profetische kritiek en die zal de theologie, de gemeente van Christus als zodanig en elk wedergeboren en met de Heilige Geest vervuld kind van God sowieso hebben te leveren. Denken we aan een Johannes de Doper, hoe hij zich op volstrekt heldere wijze uitte aan het adres van bijvoorbeeld een Herodes (Mattheüs 14:3 e.v.). Welke theoloog, gemeente of christen durft zich nog zo te uiten? We mogen er op grond van wat Gods Woord in deze met betrekking tot de eindtijd zegt zeker van zijn, dat een dergelijk spreken in de laatste dagen met de dood bekocht gaat worden.[140]

Onwillekeurig wekt de tijd van nu herinneringen op aan de tijd van het ontstaan van de zogeheten Barmen Thesen (1934).[141] In zes stellingen werd ten opzichte van een staat die duidelijke gevaarlijke en antichristelijke signalen afgaf positie gekozen. De grens die vanuit de Barmer Thesen werd aangegeven was duidelijk: als de menselijke vrijheid, alsook haar waardigheid niet meer de ruimte krijgt die ze op grond van Gods Woord verdient, en de staat totalitair dreigt te worden, dan vraagt dit verzet.[142]

Het zou een wat goede zaak zijn wanneer de theologie, de kerk en de individuele christen zich de genoemde Thesen weer eens in herinnering brengt.[143]

De tijd van erbij willen horen, is voorbij. Het gaat om het bewust maken van keuzes en dat betekent voor elk belijdend christen dat de enig goede keuze is, zich te conformeren naar het Woord en de geboden van God. Bleek niet de groepsdruk het middel, kijkend naar de oorsprong van de aangeboden injecties, om in de coronacrisis ook oprechte christenen keuzes te laten maken tegen het Woord en Gods geboden in?[144]

‘Kies dan heden wie gij dienen zult’ (Jozua 24:15), het enige te geven advies zo vlak voor de Wederkomst!

Hoofdstuk 7 Toepassing nu en waarschuwing richting overheid

Naar alle waarschijnlijkheid hebt u de volgende uitspraak wel eens gehoord of mogelijk zelf bij een of andere gelegenheid wel eens gebezigd: ‘elk volk krijgt de leiders/heeft de regering die het verdient’. Het is de vertaling van de uitspraak ‘toute nation a le gouvernement qu'elle mérite’, die wel wordt toegeschreven aan de Franse graaf en antirevolutionair Joseph le Maistre.[145] De uitspraak zegt eigenlijk zoveel als: ‘dat de inwoners van een land in principe medeverantwoordelijk zijn voor de daden (en eventuele misdaden) van de leiders die ze zelf op het schild hesen’.[146] Onwillekeurig valt hier te denken aan de door Bonhoeffer geopperde gedachte dat ‘de revolutionaire Führer slechts een functie [is] van de volledig onberekenbare en de gedesoriënteerde massa’.[147] Maar, de vraag is of het aangehaalde gezegde en de gegeven betekenis ervan, alsook de uitspraak van Bonhoeffer in het licht van Gods Woord wel volledig zijn vol te houden, dan wel in elk geval tenminste van een nuancering moeten worden voorzien.

Immers, we zagen al eerder dat elk gezag dat er is, van God komt[148] en dat zien we nadrukkelijk op meerdere plaatsen binnen het Oude Testament verwoord.[149] Laten we eens kijken naar een aantal hier voor zich sprekende Bijbelplaatsen. In Spreuken 8:15 en 16 lezen we: ‘Door mij regeren de koningen en verordenen de machthebbers recht. Door mij heersen de vorsten en de edelen, al de rechters der aarde.’ Spreuken 21:1 zegt: ‘Het hart van de koning is in de hand des Heren als waterbeken, Hij leidt het overal heen, waar het Hem behaagt.’ Ook bij de grote profeten komen we in deze duidelijke uitspraken tegen, bijvoorbeeld in Jesaja 45:1 e.v. als de profeet daar namens God spreekt over de door God gegeven positie aan Kores. En wat te denken van Jeremia 27:5 waar God aan en door Jeremia zegt: ‘Ik heb de aarde, de mens en het gedierte, dat op het oppervlak der aarde is, door mijn grote kracht en mijn uitgestrekte arm gemaakt, en Ik geef ze aan wie het Mij goeddunkt.’ In Daniël 2:21 valt te lezen: ‘…Hij zet koningen af en stelt koningen aan…’ en in Daniël 4:17 staat: ‘…opdat de levenden mogen weten, dat de Allerhoogste macht heeft over het koningschap der mensen en dat geeft aan wie Hij wil…’,[150] en nogmaals mag gewezen worden op de nieuwtestamentische woorden van Jezus in het eerder aangehaalde Johannes 19:11, waar Hij tegen Pilatus zegt: ‘…Gij zoudt geen macht tegen Mij hebben, indien het u niet van boven gegeven ware…’.

Als de betekenis van de uitspraak van le Maistre is ‘dat de inwoners van een land in principe medeverantwoordelijk zijn voor de daden (en eventuele misdaden) van de leiders die ze zelf op het schild hesen’ en er met Bonhoeffer gezegd kan worden dat ‘de revolutionaire Führer slechts een functie [is] van de volledig onberekenbare en de gedesoriënteerde massa’, zou dan als nuancering macht, gezag - de overheid in een dergelijk geval niet gezien moeten worden - of te zien zijn - als ‘straf van God’?[151]

Wel bepaalt dit ons als christen bij onze medeverantwoordelijkheid, een besef dat zeker zal hebben te spreken als het gaat om aan de aan de geestelijke strijd voorafgaande noodzakelijke verootmoediging: wij hebben gezondigd. Juist een Daniël blijkt hierbij en hierin een uitstekend voorbeeld - het volk zondigt en ik behoor bij het volk, daarom staan wij samen schuldig voor God (Daniël 9:5).[152] Als iets nodig is, juist in deze tijd, dan is het een op dergelijke wijze terugkeren tot God en zijn Woord: een verootmoedigen. Maar, mag dat, gelet op wat Openbaring laat zien als het gaat om het bekeren, nog verwacht worden (Openbaring 9:21, 16:9, 11)? Laat het ons niet weerhouden!

Moet, nog even terugkomend bij de actualiteit (zie het eerdere, gelijknamige hoofdstuk Actualiteit), de christen zich onderhand niet afvragen of hij/zij nog kan participeren in het huidige staatsbestel?[153] Een staatsbestel, dat de democratische gang aan haar laars lapt, het zelfs met voeten treedt en zaken tot in de wetgeving voorstaat, die volkomen in strijd zijn met Gods Woord en geboden? Een staatsbestel, waar de regeringsverantwoordelijken demagogie niet schuwen en onwelgevallige geluiden op onwettige wijze de mond proberen te snoeren, daarbij wederrechtelijke handelingen en acties niet mijdend. Intussen wordt op de sociale media aan lieden, die een dergelijke gang van zaken voorstaan en oproepen tot nog meer juridisch niet toelaatbare acties, volop de ruimte gegeven hun gif ongebreideld te spuwen en vindt dit zelfs een klankbord in de mainstream media en talkshows.

Daartegenover worden critici van het gezag, zoals eerder aangegeven, meer en meer openlijk en op tenminste bevraagbare wijze de mond gesnoerd: heimelijk volgen, intimideren en detentie worden daarbij zelfs niet geschuwd.[154]

Wie de Bijbel legt naast de huidige praktijken, kan niet anders dan constateren dat, zeker in onze tijd, de waarheid in ongerechtigheid ten onder wordt gehouden (Romeinen 1:18).[155] En dan mogen in sommige verhandelingen over Romeinen 13:1-7 de woorden van een Guido de Brès worden aangehaald: ‘Onderwerpt u aan het wettig gezag dat door God over u gesteld is, ook al wordt u door dat wettig gezag om uw geloof aan de galg gehangen’, maar voor het zover te laten komen, heeft de christen nog steeds de gelegenheid om, daaraan vooraf, helder en duidelijk van zich te doen laten horen. Moet ook niet nu (opnieuw) worden vastgesteld dat ‘de kerk (en de individuele christen – jgh) haar plicht heeft verlaten om het zout van de cultuur te zijn’?[156] Wat dat aangaat is de geschiedenis van de mennonieten en baptisten leerzaam.[157] De vraag is onderhand gerechtvaardigd of de kerk en de christen zich niet moet voorbereiden op huisgemeenten en een mogelijk ondergronds gaan. Zware tijden staan kerk en christen te wachten. Het is daarom, hoe oprecht ook bedoeld, te goedkoop om te stellen: ‘We moeten de gehoorzaamheid het volle pond geven en ons niet te snel terugtrekken op ons ‘ geweten’.’[158]

Een uitspraak die zeker voor wie zegt christen te zijn het overdenken waard is, is de volgende: ‘Er is geen werkelijk christen-zijn mogelijk buiten de werkelijkheid van de wereld en er is geen werkelijke wereld mogelijk buiten de werkelijkheid van Jezus Christus om.’[159] Als daarom in deze eindtijd iets van de christen gevraagd mag worden, dan is het nuchterheid en waakzaamheid en vooral de moed de juiste keuze voor God en zijn Woord te maken en bovenal te wortelen in dat Woord.[160]

De gerechtigheid van God blijkt allereerst binnen het Oude Testament nadrukkelijk een uiterst belangrijk thema te zijn. Van het gezag en haar onderdanen vraagt de drie-enig God recht en gerechtigheid praktisch waar te maken en overal daar, waar het tegendeel gebeurt, doet Hij van zich horen en laat Hij zich kennen en dat ondermeer via de profeten. Ook in en door Jezus Christus bevestigt Hij in deze zijn wil en verlangen. Hij wil dat waarheid en gerechtigheid heersen en dat helemaal als het gaat om weduwen en wezen, vreemdelingen en ontheemden, vrouwen en kinderen,[161] armen en onderdrukten. Het vestigen van gerechtigheid is daarom het uiteindelijke doel in de dienst van de Knecht des Heren, en hier wacht de wereld op (Jesaja 42:4,5).[162] Het is daarom dat met zekerheid gezegd kan worden, dat als je als kind van God slachtoffer bent geworden van onrecht er dankzij Golgotha verzekerd van mag zijn dat dit op de dag van de wederkomst van Christus wordt rechtgezet.[163] En die dag is dichterbij dan we (willen?) vermoeden. En hier is het dat het al eerder genoemde Romeinen 12:19 in beeld komt en van daaruit Romeinen 13:11 e.v.[164] En dat is zeker een moment voor macht, gezag, om rekening mee te houden. Want zij zal ‘verantwoording moeten afleggen’.[165] Veelzeggend zijn in deze de woorden te vinden in het apocriefe boek Wijsheid 6:1-9, waar te lezen valt:[166]

1 Hoort dan gij koningen en verstaat; leert gij rechters van de einden der aarde,

2 Laat dit tot uw oren ingaan, gij die over menigten heerst, en u verhovaardigt over de scharen der volken.

3 Want de heerschappij is u door de Here gegeven, en de macht door de Allerhoogste; die naar uw werken vlijtig vernemen, en uw raadslagen doorzoeken zal.

4 Omdat gij dienaars zijnde van zijn koninkrijk niet recht hebt geoordeeld, noch de wet bewaard, noch naar de raad Gods hebt gewandeld.

5 Schrikkelijk en haastig zal hij over u komen; want een streng oordeel zal gaan over degenen, die over anderen gesteld zijn.

6 Want de minsten is het te vergeven door barmhartigheid, maar de machtigen zullen streng onderzocht worden.

7 Want de Here van allen zal de persoon niet ontzien, en de grootte niet vrezen, want hij heeft kleinen en groten gemaakt, en tegelijk zorgt hij voor allen.

8 Maar over de heersende zal een sterke onderzoeking komen.

9 Tot ulieden dan, o koningen, is het dat ik spreek, opdat gij wijsheid leren zoudt en niet vervallen.

Het zou de overheid[167] sieren zich door het Woord van God te laten gezeggen, en dat zal dienen te beginnen met je niet alleen als politicus christen te noemen, maar wetende waarachtig wedergeboren te zijn, als christen te leven en dienend voor te leven. Dat laatste niet volgens een WEF-agenda, maar naar Gods Woord. Of dit werkelijkheid gaat worden? Afgaand op de profetieën, en met name het boek Openbaring, valt dit niet te verwachten. Tot de wederkomst rest derhalve de wedergeboren Geestvervulde christen te beseffen dat er, zoals in de Barmer Thesen naar voren komt, sprake is van een onverloste wereld waar de gebrokenheid als gevolg van de zondeval, zich op zijn hevigst manifesteert. Hoewel de overwinning op Golgotha is behaald, zal deze pas volkomen zichtbaar worden als Gods Koninkrijk vanaf de wederkomst volkomen doorbreekt. De feitelijke situatie zou dan ook bij de christen het verlangen naar de wederkomst moeten versterken, immers, dan zal er pas echt sprake zijn van recht en gerechtigheid en is de macht en het gezag alleen aan de drie-enige God en zullen ten laatste zonde en satan, dood en duisternis niet meer zijn.

Hoe duidelijk zijn hier de laatste hoofdstukken van het boek Openbaring. Eruit springt daarbij in de context van heel het voorafgaande het volgende: en de duivel, die hen verleidde, werd geworpen in de poel van vuur en zwavel, waar ook het beest en de valse profeet zijn, en zij zullen dag en nacht gepijnigd worden in alle eeuwigheden (Openbaring 20:10). En de christen mag uitzien naar dat moment, als bewaarheid wordt wat Paulus in Romeinen 16: 20 zegt: de God nu des vredes zal weldra de duivel onder uw voeten verpletteren![168] Inderdaad, Hij, die in u is, is meerder dan die in de wereld is (1 Johannes 4:4)! Dat welke macht en gezag en overheid ook dit beseffe en zij de ernst van de woorden gesproken door de profeet Jesaja met betrekking tot de knecht des Heren vatten. [169]

Daarom: …opdat in de naam van Jezus zich alle knie zou buigen van hen, die in de hemel en die op de aarde en die onder de aarde zijn, en alle tong zou belijden: Jezus Christus is Here, tot eer van God, de Vader! (Fillipenzen 2:10,11).[170]

Want Uwer is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid tot in der eeuwigheid. Amen. (Mattheüs 6:13).

Literatuurlijst

Karl Barth, Church and State, (trans. G. Ronald Howe) Smyth & Helwys Publishing, Inc., Greenville, SC, 1991.

Karl Barth, Epistle to the Romans (trans. Edwyn C. Hoskyns) Oxford University Press, London, 1933.

H. Berkhof, Christus en de machten, G.F. Callenbach, Nijkerk, 1953.

Ds. C. den Boer, https://www.dsdenboer.nl/exegetica.asp?bk=2 - onder 12, Het wettig gezag Rom. 13:1-7.

Toon den Boon, Een spreekwoord als een soort bouwdoos, Trouw, 16 december 2017 - https://www.trouw.nl/cultuur-media/een-spreekwoord-als-een-soort-bouwdoos~b32d9478/.

Marcus Borg, A New Context for Romans XIII, New Testament Studies (NTS) - Vol.19, issue 2, January 1973, pp. 205 - 218.

F.F. Bruce, Apostle of the Heart Set Free, Wm.B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1977.

Daniel Burke, CNN Religion Editor - Updated 0150 GMT (0950 HKT) June 16, 2018.

T.L. Carter, The Irony of Romans 13, Novum Testamentum, Vol. 46, Fasc. 3, July 2004 (Brill, Leiden), pp. 209 - 228.

Oscar Cullmann, The State in the New Testament, S.C.M. Press, London, 1957.

A.R. Culpepper, God’s righteousness in the life of his people: Romans 12-15, Review and Expositor, Volume 73, issue 4, December 1, 1976, pp. 451 - 463 - https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/003463737607300407.

C. E. B. Cranfield, Romans, vol. 2, T. & T. Clark Limited, Edinburgh, England, 1974.

Gerhard Delling in Gerhard Friedrich, ed., Theological Dictionary of the New Testament, Volume VIII. Translated by Geoffrey Bromiley Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1972, s.v. “hypotassō” pp.39 - 46.

J.D.G. Dunn, Word Biblical Commentary, vol. 38B, Romans 9-16, Word Books Publisher, Dallas, TX, 1988.

Neil Elliott, The Arrogance of Nations - https://trippfuller.com/2011/12/15/paul-empire-and-the-arrogance-of-nations-neil-elliott/.

Philip Francis Esler, Conflict and identity in Romans: The social setting of Paul’s letter, Fortress Press, Minneapolis, MN., 2003.

Philip Francis Esler, Conflict and identity in Romans: The social setting of Paul’s letter, Fortress Press, Minneapolis, MN., 2003.

Beverly Roberts Gaventa, Romans 13:1-7, Bible Odyssey - https://www.bibleodyssey.org/passages/related-articles/romans-13.

M.J. Gorman, Elements of biblical exegesis, revised and expanded edition, Baker Academic, Grand Rapids, MI., 2009.

F.W. Grosheide (red.), Korte Christelijke Encyclopedie, Kok, Kampen, 1934.

Ishanesu S. Gusha, Exegesis of Romans 13:1–7 and its appropriation to the new dispensation of the Second Republic of Zimbabwe, Aosis, HTS Teologiese Studies/Theological Studies, Vol. 76, No 4, 2020 - https://hts.org.za/index.php/hts/article/view/6041/16327.

Friedrich Hauck, Theologisches Fach- und Fremdwörterbuch, Siebenstern Taschenbuch Verlag, München/Hamburg, 1969.

Cor Hoogerwerf, Paulus en de overheid in Romeinen 13, Gegrammena/Γεγραμμένα (wordpress.com) 14 september 2019 - https://gegrammena.wordpress.com/2019/09/14/paulus-en-de-overheid-in-romeinen-13/.

D.G. Horrell, The peaceable, Tolerant Community and Legitimate Role of the State: Ethics and Ethical Dilemmas in Romans 12:1–15:13, Review & Expositor 100, Issue 1, February 1, 2003, pp.81-99 - https://www.researchgate.net/publication/29811512_The_Peaceable_Tolerant_Community_and_the_Legitimate_Role_of_the_State_Ethics_and_Ethical_Dilemmas_in_Romans_121-1513.

G. Huntemann, Der andere Bonhoeffer. Die Herausforderung des Modernismus, SCM R. Brockhaus, Freiburg 1998.

J.M. Isaak, The Christian community and political responsibility: Romans 13:1-7, Direction, Vol. 32, No. 1, Spring 2003, pp. 32-46.

Dr. C. S. L. Janse, Romeinen 13 sanctioneert Nederlands staasbestel - godsdienstige argumenten gelden tegenwoordig vaak als discussiestoppers, Reformatorisch Dagblad 30-10-2008 (https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20081030:newsml_574910ef910512316ad2abe74c63ff72).

Robert Jewett, Romans. A Commentary (Hermeneia), Fortress Press, Minneapolis, MN, 2007.

James Kallas, Romans 13:1-7: An Interpolation, New Testament Studies (NTS), Vol. 11, Issue 4, July 1965, pp. 365-374.

Dr. B. Kamphuis, boekbespreking: ‘dr. G. Huntemann over Bonhoeffer’, Radix 17e jrg. 1 juli 1991 - https://www.forumc.nl/radix zo bij: Ds. E. Heres, Veel aandacht voor Dietrich Bonhoeffer, Een in waarheid - http://www.eeninwaarheid.info/index.php?rub=10&item=837.

Ernst Käsemann, Commentary on Romans, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1980.

Kerknet, https://www.kerknet.be/pastorale-eenheid-olvrouw-van-groeninge-kortrijk/dialoog/bijbellezen-op-weg-met-vrouw-wijsheid en https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/w/wijsheid-van-salomo.

Gerhard Kittel, ed., TDNT Volume 11, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1964, s.v. “exousia” by Werner Foerester, pp.562-574.

Gerhard Kittel, ed., TDNT, Volume I, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1963, s.v. “archon” by G. Delling, pp.27-31.

Gerhard Kittel, ed., TDNT, Volume 8, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1975, s.v. “tassō” by Gerhard Delling, pp. 27-31.

Dr. J.L.H Krans, Moeten we van Paulus de overheid gehoorzamen, Bijbelblog, PThU, 20 oktober 2020 - https://www.pthu.nl/bijbelblog/2020/10/moeten-we-van-paulus-de-overheid-gehoorzamen/.

R.N. Longenecker, The epistle to the Romans, NIGTC, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, 2016, MI.

Lucipedia, Digitale theologische encyclopedie Universiteit Tilburg, https://www.lucepedia.nl/dossieritem/wijsheid-het-boek/wijsheid.

J. I. H. McDonald, Romans 13:1-7: A Test Case for New Testament Interpretation, New Testament Studies (NTS), Vol. 35, Issue 4, October 1989, pp. 540-549.

Reverend dr. Alfred Marshall, The Interlinear Greek-English New Testament, Samuel Bagster and Sons Limited, London, 1975.

D.J. Moo, The epistle to the Romans, NICNT, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1996.

Robert Morgan, Romans, Sheffield Academic Press, Sheffield, England 1995.

L. Morris, The epistle to the Romans, PNTC (Pillar New Testament Commentary series), Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1988.

Winsome Munro, Romans 13:1-7 - Apartheid's Last Biblical Refuge, Biblical Theology Bulletin: A Journal of Bible and Theolgy, Vol. 20, Issue 4, November 1, 1990 pp.161-168.

John Murray, The Epistle to the Romans, The New International Commentary on the New Testament, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1994.

Matthew G. Neufeld, Submission to Governing Authorities: A Study of Romans 13:1-7, Direction - The Mennonite Brethren Ethos, Vol. 23, Nr. 2, Herfst 1994 pp. 90-97: (zie ook: https://directionjournal.org/23/2/submission-to-governing-authorities.html.

Dr. Herman Ridderbos, Paulus, ontwerp van zijn theologie, J.H. Kok, Kampen, 1978.

Joshua Steele, Romans 13:1-7 - A Contextually-Appropriate Reading, Cedarville University, April 26, 2012, pp.1-10.

Bradley A. Smith, Submit to Whom? An Exegetical Study of Romans 13:1-7, Concordia Seminary, St. Louis, 5-1-2003 Master Thesis - https://scholar.csl.edu/stm/?utm_source=scholar.csl.edu%2Fstm%2F492&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages. Sprachlicher Schlüssel zum Griechischen Neuen Testament, Brunnen Verlag GmbH, Giessen-Basel 1966.

Robert H. Stein, The Argument of Romans 13:1-7, Novum Testamentum, An International Quarterly for New Testament and Related Studies, Vol. 31 Fasc. 4, uitg. Brill, Leiden, Oct., 1989, pp.325-343.

John Stott, Bijbels Dagboek, Ark Boeken 2006.

John Stott, https://us.langham.org/bible_studies/6-june-2016/.

C. Talbert, Romans, Smyth & Helwys Bible Commentary, Smyth & Helwys Pub., Macon, GA., 2002.

ds. M.J. Tekelenburg, Romeinen 13:1-7, Preekaantekeningen, https://preekaantekeningen.nl/ds-m-j-tekelenburg-romeinen-13-vers-1-7/.

Luke Thompson, A Study Of Romans 13:1-7, With Emphasis on Historical Setting, Discourse Analysis, and Grammatical Exegesis, St. Paul Evangelical Lutheran Church, Ottawa, Ontario, Canada - For the Frost Valley Conference of the North Atlantic District of Wels, January 19, 2015, pp.1-36 - zie eventueel ook: http://essays.wisluthsem.org:8080/bitstream/handle/123456789/1615/Luke%20Thompson%20-%20A%20Study%20of%20Romans%2013%201-7%20-%20Historical%20Setting%2c%20Discourse%20Analysis%2c%202015-01-19%20Frost%20Valley%20Conference%20NAD%2c%20v2.pdf?sequence=1&isAllowed=y.

Dr. A. van Veldhuizen, Paulus en zijn brief aan de Romeinen, Boekdrukkerij J.B. Wolters, Groningen,1918.

Pieter van der Ven, Waarom Paulus echt geen 007 is, Trouw, 3 maart 2004 - https://www.trouw.nl/cultuur-media/waarom-paulus-echt-geen-007-is~b679c3a9/.

Joris Verheijen, Wat Paulus met blauwe inkt schreef, NieuwWij, 17 juni 2018 - https://www.nieuwwij.nl/opinie/wat-paulus-met-blauwe-inkt-schreef/.

Koert van der Velde, Gewapend met gebed ten strijde, Trouw, 26 februari 2000 - https://www.trouw.nl/nieuws/gewapend-met-gebed-ten-strijde~b77a8346/.

Daniel B. Wallace, Greek Grammar Beyond the Basics: An Exegetical Syntax of the New Testament, Zondervan, Grand Rapids, MI., 1996.

W.E. Vine, An Expository Dictonary of Th New Testament Words, Thomas Nelson Publishers, Nashville, NY., 1952.

Walter Wink, Naming the Powers: The Language of Power in the New Testament Fortress Press, Philadelphia, PA., 1984.

John Howard Yoder, The Politics of Jesus (2nd ed.), Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1994.

Spiros Zodhiastes Th.D., The complete Wordstudy Dictionary, New Testament, AMG Publishers, Chattanooga, TN, 1993.

Dr. K. van der Zwaag, Dietrich Bonhoeffer, een theoloog in het verzet, ZICHT (uitgave van de Guido de Brès-Stichting, het wetenschappelijk instituut voor de SGP), 1 maart, 2006 - https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:Zicht,20060301:newsml_6051a483799fbbe49788281b5f2e2286.

Noten

[1] Paulus zelf zegt daarvan: Ik ben een Jood, te Tarsus in Cilicië geboren, doch in deze stad opgevoed, aan de voeten van Gamaliël opgeleid met nauwgezette inachtneming van de wet onzer vaderen, een ijveraar voor God evenals gij allen heden zijt (Handelingen 22:3). Met andere woorden hij was doorwrocht in de Schriften.

[2] Hiervan getuigt hij in 2 Corinthiërs 12, waarbij vooral vers 4 opvalt dat zegt: …weggevoerd werd naar het paradijs (de derde hemel – vers 2) en onuitsprekelijke woorden gehoord heeft, die het een mens niet geoorloofd is uit te spreken. Ofwel, hij heeft meer gezien en gehoord dan we ons kunnen voorstellen. Hem is, zoals hij zelf aangeeft, het geheimenis geopenbaard - Efeze 3:3, waardoor hij van Gods kant inzicht daarin heeft gekregen (vers 4).

[3] Met het spreken over ‘de overige schriften’ doelt Petrus op de rest van Gods Woord, terwijl dit ook aangeeft dat het daarbij in zijn geheel gaat om door Gods Geest ingeblazen/ingegeven woorden - vergelijk de in het Voorwoord en Verantwoording gegeven verwijzing naar 2 Timotheüs 3:16,17, 1 Petrus 1:10,11 en 2 Petrus 1:20,21 en Psalm 12:7. Paulus is in zijn brieven uitermate voorzichtig en vooral eerlijk als het gaat om het weergeven van zijn eigen mening - vgl. 1 Corinthiërs 7:10,12 en 25. Let bij het laatst aangehaalde vers op het benadrukken van: ‘bevel van de Here’ dat de herkomst van zijn schrijven weergeeft. Een tekstwoord om in deze serieus te nemen is 1 Thessalonicenzen 2:13 waarin in Paulus het gepredikte woord als nadrukkelijk en zonder enige aarzeling als Gods Woord bestempeld: En hierom danken ook wij God onophoudelijk, dat gij, toen gij het gepredikte woord Gods van ons hebt ontvangen, het hebt aangenomen niet als een woord van mensen, maar, wat het inderdaad is, als een woord van God, dat ook werkzaam is in u, die gelooft.

[4] Zie het Reformatorisch Dagblad (RD) van 29 september 2017 - https://www.rd.nl/artikel/727097-prof-de-bruijne-we-weten-meer-dan-paulus

[5] Bruce geeft 57 na Chr. aan in: F.F. Bruce, Apostle of the Heart Set Free, Wm.B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1977, p. 475.

[6] Vgl. b.v. Cor Hoogerwerf, Paulus en de overheid in Romeinen 13, Gegrammena/Γεγραμμένα (wordpress.com) 2019,09,14 - https://gegrammena.wordpress.com/2019/09/14/paulus-en-de-overheid-in-romeinen-13/.

[7] Zo Robert H. Stein, The Argument of Romans 13:1-7, Novum Testamentum, An International Quarterly for New Testament and Related Studies, Vol. 31 Fasc. 4, uitg. Brill, Leiden, Oct., 1989, p.325 - 343, p.326. Andere tekstplaatsen dit hierover handelen zijn: Marcus. 12:13-17, Handelingen 5:29, 1 Timotheüs 2:1-3, Titus 3:1, 1 Petrus 2:13-17 en 3:13.

[8] Robert Morgan, Romans, Sheffield Academic Press, Sheffield, England 1995, p.134,135.

[9] Zo John C. O’Neill aangehaald bij dr. J.L.H Krans, Moeten we van Paulus de overheid gehoorzamen, Bijbelblog, PThU, 20 oktober 2020 - https://www.pthu.nl/bijbelblog/2020/10/moeten-we-van-paulus-de-overheid-gehoorzamen/. Krans zelf zegt: ‘Wat met deze tekst van Paulus is gedaan is tragisch en godgeklaagd.’

[10] Zo Bradley A. Smith, Submit to Whom? An Exegetical Study of Romans 13:1-7, Concordia Seminary, St. Louis, 5-1-2003 Master Thesis - https://scholar.csl.edu/stm/?utm_source=scholar.csl.edu%2Fstm%2F492&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages.

[11] Vgl. Beverly Roberts Gaventa, Romans 13:1-7, Bible Odyssey - https://www.bibleodyssey.org/passages/related-articles/romans-13. Gaventa stelt, na aangegeven te hebben dat de betreffende verzen ‘out of the blue’ komen, dat Paulus de in Romeinen 13:1-7 gegeven instructies nergens anders geeft. Of dat terecht mag heten, mag, lettend op de in noot 7 aangehaalde tekstverzen als 1 Timotheüs 2:1-3, Titus 3:1, tenminste als discutabel worden gekwalificeerd. En haar beroep op ‘Paulus’ eigen problemen met de overheid’ (onder verwijzing naar 2 Corinthiërs 11), moet als non-argument worden aangemerkt.

[12] Ook Dunn onderstreept het abrupte van Romeinen 13:1-7, zie: J.D.G. Dunn, Word Biblical Commentary, vol. 38B, Romans 9-16, Word Books Publisher, Dallas, TX, 1988, p. 759.

[13] O.a. Morris wijst op deze geopperde gedachte, zie: L. Morris, The epistle to the Romans, PNTC (Pillar New Testament Commentary series), Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI. , 1988, p.457. Een meermalen genoemde vertegenwoordiger van deze optie is bijvoorbeeld: James Kallas, Romans 13:1-7: An Interpolation, New Testament Studies (NTS), Vol. 11, Issue 4, July 1965, pp. 365 – 374, p.365,366.

[14] Vgl. Korte Christelijke Encyclopedie (red. F.W. Grosheide), Kok, Kampen1934, p. 510 en Friedrich Hauck, Theologisches Fach- und Fremdwörterbuch, Siebenstern Taschenbuch Verlag, München/Hamburg, 1969, p.82.

[15] Dunn stelt: ‘…that there is no evidence even from that subject of the text that justifies it as an interpolation’, zie J.D.G. Dunn a.w. Ook bijvoorbeeld een Esler, Horrell and Isaak stemmen hier met Dunn in, zie respectievelijk: Philip Francis Esler, Conflict and identity in Romans: The social setting of Paul’s letter, Fortress Press, 2003, Minneapolis, MN, p.331; D.G. Horrell, The peaceable, Tolerant Community and Legitimate Role of the State: Ethics and Ethical Dilemmas in Romans 12:1-15:13, Review & Expositor 100, Issue 1, February 1, 2003, pp.81-99, p.93; J.M. Isaak, The Christian community and political responsibility: Romans 13:1-7, Direction, Vol. 32, No. 1, Spring 2003, pp. 32-46, p.35.

[16] Zie Morris, hij stelt dat er zijn: ‘…who see the pericope as neatly connected to the body of the letter.’ L. Morris, a.w., p. 457. Hier valt dan bijvoorbeeld te denken aan Herman Ridderbos zie: Dr. Herman Ridderbos, Paulus, ontwerp van zijn theologie, J.H. Kok, Kampen, 1978, waar deze in §52 aangeeft, dat er een verband is met hoofdstuk 12:1 e.v. en hij wijst daarbij dan onder andere op het aspect van de vergeldingsdrang en geeft tegelijk aan dat hoofdstuk 13:1-7 niet los te maken is van de toekomst(verwachting) en daarbij verwijzend naar Romeinen 13:11 en 12 (bij het aspect van toekomstverwachting staan we verderop in het artikel nog nader stil). Ook T.L. Carter las de eerste regels van Romeinen 13 tegen de achtergrond van de laatste van hoofdstuk 12, m.n. vers 19, zie: T.L. Carter, The Irony of Romans 13, Novum Testamentum, Vol. 46, Fasc. 3, July 2004 (Brill, Leiden), pp. 209-228, p.227.

[17] Zo bijvoorbeeld Matthew Neufeld in: Matthew Neufeld, Submission to Governing Authorities: A Study of Romans 13:1-7, Direction - The Mennonite Brethren Ethos, Vol. 23, Nr. 2, Herfst 1994, pp. 90-97, p. 90: (zie ook: https://directionjournal.org/issues/gen/art_849_.html.

[18] Vergelijk de in 2002 onder de hoogleraren Ankersmit (geschiedenis) en Bremmer (theologie) van de Rijksuniversiteit Groningen de verschenen doctoraalscriptie, annex (NB!) het filmscenario, van Theo Voskuilen (historicus) met de titel: Alias Paulus. De grondgedachte bij Voskuilen, dat Paulus een geheim agent van de Romeinen was, is volslagen absurd. Terecht merkte de prof. dr. mr. Patrick Chatelion Counet dan ook op: ‘dat de zichzelf toch respecterende rijksuniversiteit in Groningen dit brouwsel serieus als doctoraalscriptie aanvaardde en er een 9 voor gaf is hem een raadsel en een ergernis, te meer daar Voskuilen volgens hem erbarmelijk slecht de recente literatuur over Paulus kent.’ Zo wordt wetenschap toch werkelijk tot een farce. Vgl., Pieter van der Ven, Waarom Paulus echt geen 007 is, Trouw, 3 maart 2004 - https://www.trouw.nl/cultuur-media/waarom-paulus-echt-geen-007-is~b679c3a9/. (Lees ook: Met list nam ik u te pakken, Trouw 20 mrt. 2002 - https://www.trouw.nl/nieuws/met-list-nam-ik-u-te-pakken~b6fcf2a6/).

[19] Zo Cor Hoogerwerf in Cor Hoogerwerf, Paulus en de overheid in Romeinen 13, Gegrammena/Γεγραμμένα (wordpress.com) 14 september 2019 - https://gegrammena.wordpress.com/2019/09/14/paulus-en-de-overheid-in-romeinen-13/. Wat te denken van de volgende bij Hoogerwerf te vinden uitspraak: ‘Aan het slot van zijn brief geeft hij - heel slim - grootmoedig toe dat hij af en toe nogal vrijmoedig uit de hoek is gekomen in zijn brief. Paulus is dus steeds bezig om eventuele plooien glad te strijken. Dit bevestigt de onderliggende strekking van de passage in Romeinen 13: wees niet bang om mij te ontvangen, want ik ben een heel aangepaste jongen.’ Valt zoiets werkelijk serieus te nemen? Als Hoogerwerf er in de aangehaalde bron met betrekking tot Romeinen 13:1-7 op wijst dat Paulus aansluit bij ‘een Joodse wereldbeeld waarin God de verhoudingen in de wereld heeft aangebracht, inclusief de verhouding tussen de overheid en haar onderdanen’ en hij zich hiermee presenteert ‘als een relatief conventionele leraar, die weliswaar de Joodse wet geen beslissende plaats meer toekent, maar toch veel oude vertrouwde levensregels onderschrijft’, dan heeft dit door de schraalheid aan onderbouwing en in het licht van voorgaande opmerkingen geen enkele zeggingskracht.

[20] Zo bij Joris Verheijen, Wat Paulus met blauwe inkt schreef, NieuwWij, 17 juni 2018 - https://www.nieuwwij.nl/opinie/wat-paulus-met-blauwe-inkt-schreef/.

[21] Zo T.L. Carter, The Irony of Romans 13, Novum Testamentum, Vol. 46, Fasc. 3, July 2004 (Brill, Leiden), pp. 209-228, p.227. Ook Neill Elloit schijnt in zijn bundel Paul and Empire over ironie te spreken en wijst ter onderbouwing daarvoor dan op innerlijke tegenstrijdigheden in de tekst zelf. Zo bij Verheijen, zie a.w. Joris Verheijen. De laatste stelt in deze: ‘Waarom zou je bijvoorbeeld vrees moeten tonen ‘aan wie vrees toekomt’, als er een paar regels eerder duidelijk staat dat wie zich goed gedraagt niks te vrezen heeft?’ Zie en beluister ook Elliot op: Neil Elliott, The Arrogance of Nations - https://trippfuller.com/2011/12/15/paul-empire-and-the-arrogance-of-nations-neil-elliott/. Afgaande op het gegeven voorbeeld bij Verheijen is de vraag gerechtvaardigd of het hier niet gaat om het tegenstrijdigheden zoeken. Om het met Verheijen zelf te zeggen: ‘Zo’n tenenkrommend slordige schrijver is Paulus niet.’

[22] Zie b.v. Matthew Neufeld, a.w., p.96. Zo zou Paulus b.v. waarschuwen ‘against anti-Roman and Palestinian nationalist sentiments among the Jewish Christians in Rome.’ Zie ook: A.R. Culpepper, God’s righteousness in the life of his people: Romans 12-15, Review and Expositor, Volume 73, issue 4, December 1, 1976, pp. 451-463, p.457 - https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/003463737607300407 en John Murray, The Epistle to the Romans, The New International Commentary on the New Testament, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1994, p.145,146. Volgens Murray was er al onrust onder de Joden tegen het gezag en wat de onrust aangaat, werden christenen met Joden over een kam geschoren.
Robert H. Stein, The Argument of Romans 13:1-7, Novum Testamentum, An International Quarterly for New Testament and Related Studies, Vol. 31 Fasc. 4, uitg. Brill, Leiden, Oct., 1989, p.325-343, p. 327. Stein vraagt zich af, of Paulus schreef vanwege een Joods, Joods-christelijke opstand die plaatsvond tijdens de regering van Claudius. Vergelijk bij hem noot 8.
Zie ook Ishanesu S. Gusha, Exegesis of Romans 13:1–7 and its appropriation to the new dispensation of the Second Republic of Zimbabwe, Aosis, HTS Teologiese Studies/Theological Studies, Vol. 76, No 4, 2020, p.3,4 - https://hts.org.za/index.php/hts/article/view/6041/16327. Gusha zegt: ‘It seemed as if the Jewish Christians in Rome were in contact with the Jews in Palestine and were in agreement in terms of anti-Roman imperial policy. This had led to the expulsion of Jews in Rome around AD 49, and Jewish Christians such as Priscilla and Aquila were also victims of this event. Paul did not want this to happen again to the group of Christians, which was growing slowly. In chapters 1–11, Paul had managed to argue for the equality of Jews and Gentiles before God, and now this chapter was written to this mixed group.’ Morris, a.w., p. 459, stelt echter vast dat ‘…he (Paul) does not face, let alone resolve, the problem of when it is right to rebel against unjust tyranny…’.

[23] De beginwoorden van Romeinen 13:1 ‘Ieder mens moet…’ zijn ook reden om de suggestie van Borg af te wijzen. Borg oppert namelijk de mogelijkheid van het opspelen van nationalistische en anti-Rome sentimenten, zie: Marcus Borg, A New Context for Romans XIII, New Testament Studies (NTS) - Vol.19, issue 2, January 1973, pp. 205-218, p.205. De door Paulus uitgesproken woorden zijn niet tijdgebonden, maar bedoeld voor ieder in alle tijden.

[24] Vgl. b.v. McDonald in: J. I. H. McDonald, Romans 13:1-7: A Test Case for New Testament Interpretation, New Testament Studies (NTS), Vol. 35, Issue 4, October 1989, pp. 540-549, p.546. Neufeld, a.w., p.94 zegt hierbij: This is supported by the inner logic of the text and what we now know of the popular outcry against taxation from the Roman historians Suetonius and Tacitus. Paul is thus warning his readers in 13:1-7 against joining a selfish opposition to excessive taxation, which is a form of conforming to “this world” (12:1-2). Gaventa, a.w., is voorzichtig en zegt: ‘The fact that this passage ends with very specific instructions about paying taxes may suggest that Paul knew or feared that some Romans Christians were participating in tax revolts (and there is evidence of such revolts in this period). If so (blijk van de genoemde voorzichtigheid – jgh), then Paul writes out of concern that believers in Rome will find themselves unnecessarily at odds with a government that had no tolerance for perceived trouble-makers and no concern for what contemporary readers would regard as due process. In other words, Paul is trying to protect believers in Rome, as any thoughtful leader would want to do.’ Voor haar ligt de nadruk hier duidelijk op het gegeven dat: ‘Paul is in effect saying that God is their sovereign ruler.’ Borg wijst op de mogelijkheid van het opspelen van nationalistische en anti-Rome sentimenten, zie: Marcus Borg, A New Context for Romans XIII, New Testament Studies (NTS) - Vol.19, issue 2, January 1973, pp. 205-218, p.205.

[25] Zie allereerst Mattheüs 17:24 e.v., vervolgens ook Mattheüs 22:17 e.v., Marcus 12:13 e.v., Lucas 20:20 e.v. Bij de laatste drie tekstgedeelten gaat het om parallelgedeelten, wat aantoont dat het binnen de Bijbel gezien is als een belangrijke kwestie.

[26] Zo Thompson, zie: Luke Thompson, A Study Of Romans 13:1-7, With Emphasis on Historical Setting, Discourse Analysis, and Grammatical Exegesis, St. Paul Evangelical Lutheran Church, Ottawa, Ontario, Canada - For the Frost Valley Conference of the North Atlantic District of Wels, January 19, 2015 - https://docplayer.net/24744083-A-study-of-romans-13-1-7-with-emphasis-on-historical-setting-discourse-analysis-and-grammatical-exegesis.html en http://essays.wisluthsem.org:8080/handle/123456789/1615?show=full.

[27] Het is Ridderbos die er op wijst dat hoofdstuk 13:1-7 niet los is te zien van de toekomst(verwachting) en hij wijst daarbij op Romeinen 13:11 en 12, zie dr. Herman Ridderbos, a.w. p. 355. Käsemann is van mening dat Paulus het hiermee gepaard gaande enthousiasme in hoofdstuk 12 tegen wil gaan en dat dit concreet zou worden in hoofdstuk 13, waar Paulus zich volgens hem verzet ‘tegen de houding die krachtens hemels burgerschap aardse autoriteiten met onverschilligheid of minachting beziet’.zie: Ernst Käsemann, Commentary on Romans, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1980, p.351.

[28] Sitz im Leben - de ontstaanssituatie van een tekst. Zo Friedrich Hauck, Theologisches Fach- und Fremdwörterbuch, Siebenstern Taschenbuch Verlag, München/Hamburg, 1969, p.154. Sitz im Leben duidt op de omstandigheden en communicatiesituatie van het gedeelte, wat mogelijk van belang is voor de interpretatie/uitleg.

[29] Vgl. Stein in Robert H. Stein, The Argument of Romans 13:1-7, Novum Testamentum, An International Quarterly for New Testament and Related Studies, Vol. 31 Fasc. 4, uitg. Brill, Leiden, Oct., 1989, p.325-343, p.326, 327. Zie ook noot 13 bij hem, waar aangegeven wordt: ‘We have insufficient evidence about the situation in the imperial capital to enable us to pinpoint the motives that led Paul to include this section on civil obedience…’, ‘…it was not especially dangerous at the time Paul writes this section.’

[30] Vgl. o.a. Stein, a.w. noot 8 op p. 327. Voor een verwijzen naar Suetonius zie ook bij McDonald, J.I.H. McDonald, Romans 13:1-7: A Test Case for New Testament Interpretation, NTS Vol.35, Issue 4, October 1989 pp.540-549, p.546,547.

[31] Zie Stein, a.w. p. 328.

[32] Talbert geeft aan, dat als we nadenken over de houding van Paulus ten opzichte van de regering van zijn tijd, we volgens hem zouden kunnen concluderen dat zijn beperkte eerbetuiging verre van een enthousiaste goedkeuring van het rijk is. Vgl. C. Talbert, Romans, Smyth & Helwys Bible Commentary, Smyth & Helwys Pub., Macon, GA., 2002, p.296.

[33] Vgl. John C. O’Neill aangehaald bij dr. J.L.H Krans in noot 9 in het vorige hoofdstuk.

[34] Vgl. Joris Verheijen, Wat Paulus met blauwe inkt schreef, NieuwWij, 17 juni 2018 - https://www.nieuwwij.nl/opinie/wat-paulus-met-blauwe-inkt-schreef/.

[35] Vgl. o.a. J.H.L. Krans, a.w.

[36] Jewett ontkent dit, zie: Robert Jewett, Romans. A Commentary (Hermeneia), Fortress Press, Minneapolis, MN, 2007. Zie ook bij Verheijen, die niet verder lijkt te willen gaan dan te spreken over een ‘advies geven’. Zo zegt hij: ‘Wat hij (Paulus - jgh) wel deed in deze regels was advies geven aan de onderdrukte en bedreigde gemeenschap van christenen in Rome. Hoe moest je omgaan met een levensgevaar als de Romeinse keizer?’ Maar ten aanzien van deze bewering van Verheijen: er was, zoals blijkt bij Stein (zie hiervoor, slot noot 2), geen direct gevaar op het moment van schrijven en dus is de stelligheid van Verheijen hypothetisch, terwijl hetgeen in Romeinen 13:1-7 wordt gezegd wel degelijk onder de noemer (christelijke) ethiek te plaatsen valt en tegelijk duidelijk is, dat de in deze passage door Jezus gegeven (christelijk ethische) regel voor alle tijden en plaatsen geldt. (Alleen al het spreken in Romeinen 13:1 over ‘ieder mens’ bevestigt dit laatste.)

[37] Vgl. Gaventa, zij beschouwt Romeinen 12-15 als een bij elkaar horend gedeelte, terwijl ze daarbij expliciet aangeeft dat Paulus ethische instructies aan de gelovigen doorgeeft - zie Beverly Roberts Gaventa, Romans 13:1-7, Bible Odyssey - https://www.bibleodyssey.org/passages/related-articles/romans-13.
Thompson duidt ook op ethische instructies als hij schrijft: ‘Paul’s final section of his letter, then, includes principles and concepts for Christian living: living as sacrifices, loving one another, loving one’s neighbours, and being sensitive to weak consciences (Romans 12-15)’ - vgl. Thompson, Luke Thompson, A Study Of Romans 13:1-7, With Emphasis on Historical Setting, Discourse Analysis, and Grammatical Exegesis, St. Paul Evangelical Lutheran Church, Ottawa, Ontario, Canada - For the Frost Valley Conference of the North Atlantic District of Wels, January 19, 2015, pp.1-36, p.8. (Zie ook p.20 waar hij zelfs zegt: ‘Although Paul’s audience are Christians, this is a general statement of morality that applies to all people, Christian or not, regardless of political affiliation or structure.’)
Thompson spreekt in het eerst gegeven citaat over ‘final section’. Hij deelt namelijk de Romeinenbrief in drie gedeeltes in: Romeinen 1-8, Romeinen 9-11 en de laatste sectie Romeinen 12-15 (Romeinen 16 behelst de groet, al beginnend in Romeinen 15:14 e.v.). Thompson geeft aan dat Romeinen 9-11 een ‘handboekje en lering is’ over de plaats en rol van Israël binnen het christendom - zie a.w. p. 7,8. (Wie kijkt naar de aan Romeinen 9-11 voorafgaande hoofdstukken en let op wat Paulus in die voorafgaande hoofdstukken vanuit God schrijft over o.a. de wet, begrijpt het logische ingaan op plaats en betekenis van Israël in hoofdstuk 9-11 ten opzichte van de christenen uit de heidenen. De hoofdstukken 9-11 zijn, vooral in het licht van Romeinen 8:18 e.v, duidelijk eschatologisch geladen.)
Ook bij Watchman Nee komen we eenzelfde driedeling tegen in diens boek met de veelzeggende titel, Het normale Christelijke Leven, een boek waarin juist de Romeinenbrief een centrale rol speelt en waarbij de schrijver - door heel het gehele boek - eveneens het accent legt op het leven als christen, diens handel en wandel en dat vanuit een christelijk ethisch normbesef. Voor de driedeling zie: Watchman Nee, Het normale Christelijke Leven, Hoenderloo’s uitgeverij, Ede, 5e druk, m.n. p. 183, 184.

[38] Bijvoorbeeld Ridderbos geeft aan dat wat Romeinen 13:1-7 aangaat er sprake is van een verband met hoofdstuk 12:1 e.v. en hij wijst dan op het aspect van de vergeldingsdrang - zie Dr. Herman Ridderbos, Paulus, ontwerp van zijn theologie, J.H. Kok, Kampen 1978, §52, p. 355.
Ook Thompson wijst onder de noemer ‘Should Chapter 13 Be Included?’ op contextuele verbanden en stelt o.a.: ‘An address concerning Christians and their response to earthly authorities is exemplary for illustrating Paul’s thoughts on (1) loving unbelievers through acts of humility, and (2) living very differently than unbelievers. Further (3) Paul has just finished discussing how revenge is not part of the Christian life, but rather ought to be left to God. (12:19-21).’ Thompson a.w., p.8.

[39] Bijvoorbeeld Watchman Nee. Hij spreekt van een relatie tussen Romeinen 12 en de eerste 8 hoofdstukken, met daarbij Romeinen 8 in het bijzonder. Hij ziet (vergelijkbaar met Thompson) Romeinen 9-11 als een gedeelte ‘waarin Paulus spreekt over Gods soevereine daden met het volk Israël’ en stelt, dat Paulus daarna in Roemeinen 12 ‘zijn onderwerp van de eerste 8 hoofdstukken weer op neemt’. Zo Watchman Nee, a.w., p. 183, 184.

[40] Wat in dit tekstvers wordt gezegd, zien we in met name Romeinen 13:10 terugkeren als daar gezegd wordt: De liefde doet de naaste geen kwaad; daarom is de liefde de vervulling der wet. En met het begrip ‘wet’ raken we weer wat in het eerste gedeelte - Romeinen 1-8 - daarover en daarvan gezegd is.

[41] Ridderbos geeft aan dat hoofdstuk 13:1-7 niet los is te maken van de toekomst(verwachting) en hij wijst daarbij op Romeinen 13:11 en 12. Zo Ridderbos a.w., §52, p. 355. Verheijen geeft dit eschatologische element ook aan door te stellen: ‘De wereld was volgens Paulus bezig voorbij te gaan en de tijd tot de Wederkomst was te kort om nog een klein kind volwassen te zien worden.’ Verheijen a.w.

[42] Het in Johannes 14:21 weergegeven werkwoord ‘openbaren’ komt van het Grieks: Emphanízō, dat ‘zichtbaar maken’, ‘openbaren’ betekent, zo volgens de Sprachlicher Schlüssel zum Griechischen Neuen Testament, Brunnen Verlag GmbH, Giessen-Basel 1966, p. 236. Marshall vertaalt in het Engels met: ‘will manifest myself’, wat in het Nederlands kan worden weergeven met ‘mijzelf manifesteren’ - zie Reverend, dr. Alfred Marshall, The Interlinear Greek-English New Testament, Samuel Bagster and Sons Limited, London, 1975, p. 429,430. Dit komt als vertaling mogelijk het dichtst bij de bedoeling van wat er gezegd wordt. Vgl. Johannes 14:15,16 waar staat: Wanneer gij Mij liefhebt, zult gij mijn geboden bewaren. En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn. In 1 Corinthe 12:7 (NBG 1951) wordt in relatie tot de gaven van de (te geven) Heilige Geest gesproken over een ‘…aan een ieder wordt de openbaring van de Geest gegeven…’. Dit begrip ‘openbaring’, in het Grieks phanérosis en komend van phaneroō (dat een nadrukkelijk taalkundige verwantschap heeft met emphanízō) wordt in The Interlinear Greek-English New Testament vertaald met the manifestation of the Spirit = de manifestatie van de Geest - zie a.w. p. 689. Phaneroō betekent ‘zichtbaar maken’ en heeft als synoniem apokalútō, dat ‘openbaren’, ‘onthullen’ betekent - vgl. Spiros Zodhiastes Th.D., The complete Wordstudy Dictionary, New Testament, AMG Publishers, Chattanooga, TN, 1993, respectievelijk p. 578, 1436 en 225. Apokalútō zien we terugkomen in Apokálupsis, de naam van het laatste Bijbelboek en vertaald met Openbaring. Vanuit het voorgaande kan en mag t.a.v. het zich openbaren van Jezus, zoals daarover gesproken wordt in Johannes 14:21, zowel gedacht worden aan het zichzelf manifesteren (openbaren) van Jezus door en in de Heilige Geest (immers naast dat de Heilige Geest zich manifesteert/openbaart in het overtuigen, manifesteert deze zich door gaven toe te delen), alsook aan de wederkomst van Christus, het Zich dan openbaren. De Heilige Geest is, zegt de Bijbel in Efeze 1:13,14 het onderpand van de erfenis. De erfenis heeft als inhoud de bruiloft van het Lam en het delen met Christus in de troon, een zaak die werkelijkheid wordt bij en met de wederkomst van Jezus Christus. Van hieruit kan en mag dus gesteld worden, dat het houden van de geboden, voorschriften van Jezus niet alleen de liefde voor Hem aangeeft, maar tegelijk leidt tot de openbaring van Hem. Geboden, zoals die verwoord in Romeinen 13:1-7, hebben dus een eschatologische lading. Vergelijk ook de vorige noot en wat verderop in deze verhandeling nog qua belang van een en ander bij de uitleg en actualisering aan de orde komen.

[43] Vgl. Gaventa, a.w.

[44] Gusha stelt: ‘We need to exegete Romans 13:1-7 in light of the historical context of the Roman Empire in the time of Paul, and this will help in avoiding misinterpretation of the text’ - Ishanesu S. Gusha, a.w, p. 3.
Gorman benadrukt dat ‘Understanding the historical context of a text is key in exegesis, as ‘a text without a context is a pretext.’, M.J. Gorman, Elements of biblical exegesis, revised and expanded edition, Baker Academic, Grand Rapids, MI., 2009, p. 69.
Zowel Gusha als Gorman gaan in dit geval te ver. Het gaat in Romeinen 13:1-7 om a. een zondermeer tijdloos voorschrift waarbij b. de historische context geen direct feitelijke betekenis heeft (zie hoofdstuk 1 en 2 waar hierop voldoende is ingegaan, terwijl inmiddels duidelijk zal zijn dat het waarom niet opweegt tegen het wat. Zie m.n. hoofdstuk 2 het slot van noot 2. Ook een verwijzen als van Culpepper naar ‘…the expulsion of Jews in Rome around AD 49’ en het gegeven dat ‘Jewish Christians such as Priscilla and Aquila were also victims of this event’ en de dan volgende bewering ‘Paul did not want this to happen again to the group of Christians, which was growing slowly. In chapters 1-11, Paul had managed to argue for the equality of Jews and Gentiles before God, and now this chapter was written to this mixed group’ moet als een speculeren van de hand worden gewezen, terwijl het niets verder zegt met betrekking tot de inhoud en betekenis van het gegeven voorschrift an sich. Vgl. A.R. Culpepper, a.w., p.457.
In deze past beter wat Thompson schrijft: ‘Before Christians can act, Christians ought to strive to understand God’s word clearly. …on the one hand that Scripture is to be taken as it plainly says, and upholding on the other that sound exegesis involves a painstaking historical grammatical approach (wat o.a. een Schrift met Schrift vergelijken inhoudt – jgh). Understanding the historical context is essential for proper exegesis. Luke Thompson, a.w., p. 2.

[45] Het gebruik van ‘ziel’ verwijst ook naar het emotionele dat refereert aan het geweten, zie Romeinen 13:5. Het aspect van geweten speelt in en bij dit voorschrift een concrete rol zoals we nog zullen zien.

[46] Vgl. voor exousia De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.343, Spiros Zodhiastes,a.w., p. 606 en W.E. Vine, An Expository Dictonary of Th New Testament Words, Tomas Nelson Publishers, Nashvill, NY., 1952, p. 81. Vgl. voor éxisti Spiros Zodhiastes, a.w., p. 603. Zie ook: Gerhard Kittel, ed., TDNT Volume 11 (1964), s.v. “exousia” by Werner Foerester, 562-574; Gerhard Kittel, TDNT, Volume I (1963), s.v. “archon” by G. Delling, 27-31.

[47] Vgl. voor huperechousias o.a. De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.343. ‘Interessant is de conclusie t.a.v. de relatie met exousίa: bei exousίa unentbehrlich, da in abgestuftem Mass jeder Mensch eine exousίa hat.’

[48] Zo de NBV21. Zie ook bij Hoogerwerf, Cor Hoogerwerf, Paulus en de overheid in Romeinen 13, Gegrammena/Γεγραμμένα (wordpress.com) 14 september 2019 en bij Verheijen, a.w. Verheijen schrijft in zijn kritiek op Jeff Sessions (voor Session zie vorige hoofdstuk 2e alinea): ‘Paulus zei alleen dat je de overheid moest erkennen, niet dat je al haar wetten zou moeten gehoorzamen...’ en vervolgt dan met: ‘…[d]at kon hij ook helemaal niet bedoelen, omdat het hele eerste deel van de Romeinenbrief juist een felle kritiek is op wetten, hun beperkingen en hun averechtse effecen.’ Of je wat Paulus zegt over de Joodse wet één op één kunt transporteren op de heidense wetten is maar zeer de vraag - kortom dit lijkt een lelijke misser van Verheijen!
Ten aanzien van de NBV21 mag opgemerkt, dat deze vertaling op meer plaatsen niet met de grondtekst overeenkomende vertalingen geeft, soms zodanig, dat dit ten koste gaat van het in de grondtekst bedoelde. Soms lijkt de NBV(21) meer op een parafrase dan een serieuze vertaling.

[49] De Schlüssel geeft als vertaling aan: unterwerfen, unterordnen - zie Sprachlicher Schlüssel, a.w., p. 343. Zodhiastes geeft aan een ‘onder het gezag stellen’ - zie Spiros Zodhiastes a.w., p. 1429. Vgl. ook Wallace, a.w., p. 525.
Tekelenburg stelt in zijn preekaantekeningen op Romeinen 13:1-7 dat onderwerpen ‘in het Grieks een woord is, dat sterker is dan gehoorzamen’ en dat het een ‘actieve daad’ vraagt. Ds. M.J. Tekelenburg, Romeinen 13:1-7, Preekaantekeningen, https://preekaantekeningen.nl/ds-m-j-tekelenburg-romeinen-13-vers-1-7/.
Neufeld zegt: ’The word hypotassō (to be subject, to submit) is a hierarchical term which stresses the relation of a person to his or her superiors; in Classical Greek it means “to place under.’ - Matthew G. Neufeld, a.w., p. 93.
Delling wijst erop, dat de ondergeschiktheid die hupotassō impliceert, vrijwillig of verplicht kan zijn - Gerhard Friedrich, ed. Theological Dictionary of the New Testament, Volume VIII. Translated by Geoffrey Bromiley (Grand Rapids: Eerdmans, 1972), s.v. “hypotassō” by Gerhard Delling, p. 39-46.
Ridderbos spreekt met betrekking tot hupotassō over verplichting. Herman Ridderbos, a.w., p 358.

[50] Vgl. bijvoorbeeld Vine, a.w., p.1099.

[51] Interessant is wat Wallace weergeeft t.a.v. Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω. Everyone must submit himself tot the governing authorities. Hij labelt dat las ‘a gnomic present used to state a general, timeless fact or idea. [A] grammatical mood or tense expressing a general truth. ὑποτασσέσθω is present passive imperative’ - wat neerkomt op: laat het direct gebeuren!’ Daniel B. Wallace, Greek Grammar Beyond the Basics: An Exegetical Syntax of the New Testament, Zondervan, Grand Rapids, MI., 1996, p. 525.

[52] Zie noot 2.

[53] Thompson zegt: ‘Although Paul’s audience are Christians, this is a general statement of morality that applies to all people, Christian or not, regardless of political affiliation or structure’, Luke Thompson a.w. p.20.

[54] De suggestie als gedaan door Hoogerwerf dat ‘Paulus altijd voor een bepaalde gelegenheid [schrijft]’ en dat wat Paulus in dit specifieke geval van Romeinen 13:1-7 doet, ‘is dat hij een beroep doet op een gemeenschappelijk ideaal’ en dat we hier ‘[w]el moeten veronderstellen, dat hij hier een principieel positieve houding ten beste geeft ten opzichte van de overheid en denkt dat de meeste mensen naar dit ideaal streven.’ zijn inhoudelijk loze volzinnen die een poging tot serieuze exegese niet ten goede komen. Het is niet meer dan een eigen visie weergeven, grenzend aan een hineininterpretieren. Dit geldt helemaal als hij ten aanzien van de hele Romeinenbrief schrijft: ‘De bedoeling van De brief aan de Romeinen is om een zachte landing in Rome voor te bereiden.’ En wat te denken van de uitspraak: ‘Paulus wil zeggen dat de Romeinse christenen met Paulus geen oproerkraaier in huis zullen halen.’ Helemaal bont maakt Hoogerwerf het als hij schrijft, dat Paulus uitlegt ‘hoe zijn ‘wetteloze’ evangelie in elkaar zit’ en ‘[hij] (Paulus-jgh) [vaak] met imaginaire tegenstanders in gesprek [gaat].’ Cor Hoogerwerf, a.w. (Hoogerwerf heeft meegewerkt aan de totstandkoming van de NBV21, wat iets verklaart van de ‘kwaliteit’ van deze vertaling.)

[55] Denk aan de kerkelijke structuur, de hiërarchie. Te wijzen valt bijvoorbeeld op het formulier voor het doen van belijdenis binnen b.v. de Gkv, in dat formulier staat o.a. (onder verwijzing naar Hebr. 13:7): Belooft u dienstbaar te zijn aan de gemeente, trouw met haar naar het woord te luisteren en het avondmaal te gebruiken? Zult u zich gewillig onderwerpen aan alle christelijke vermaningen? Het formulier voor het doen van belijdenis in de PKN leest o.a.: Wilt u, in de gemeenschap van de Protestantse Kerk in Nederland en onder haar opzicht, getrouw zijn onder de bediening van het Woord en de sacramenten, volharden in het gebed en het lezen van de Heilige Schrift, en wilt u met de u geschonken gaven meewerken aan de opbouw van de gemeente van Christus? Of: Wilt u, in gemeenschap met de kerk van Christus, als belijdend lid van de Protestantse Kerk in Nederland, trouw zijn onder de bediening van het Woord en de sacramenten, volharden in het gebed en in het lezen van de heilige Schrift en, met de gaven die u geschonken zijn, meewerken aan de opbouw van de gemeente van Christus?
Opvallend is de aflopende ‘strengheid’ in het volgende: 1. Zult u zich gewillig onderwerpen aan alle christelijke vermaningen? 2. Wilt u, in de gemeenschap van de Protestantse Kerk in Nederland en onder haar opzicht, getrouw zijn 3. Onderwerpen en opzicht zijn verdwenen… Maar toch zal bij alle drie gemeenten het gezag een rol spelen. Denk ook alleen maar eens aan het formulier voor het bevestigen van ambtsdragers… ook daar speelt het begrip een rol.

[56] Vgl. b.v. Vine, a.w., p.1099, 1100 en Spiros Zodhiastes, a.w., p.1429 (E).

[57] Vgl. b.v. Spiros Zodhiastes, a.w., p. 1367 en zie Gerhard Kittel, ed., TDNT, Volume 8, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1975, s.v. “tassō” by Gerhard Delling, pp. 27-31, p.27 en 29. Wat beweerd wordt op p.29-31 kan en zou van de nodige kritische kanttekeningen/vragen zijn te voorzien, maar daarvoor ontbreekt hier de ruimte.

[58] Zo Spiros Zodhiastes, a.w., p. 1367.

[59] Zie: https://www.ensie.nl/van-dale/verordineren.

[60] Zowel de SV als de HSV verwijzen hiernaar in de weergave van Romeinen 13:1.

[61] Een schrijnend te noemen voorbeeld van misverstanden bij uitleg en interpretatie van Romeinen 13:1-7 is de, onder auspiciën van Brothers In Arms en onder de noemer ‘Opzienbarende bijbelstudie’, op internet verschenen Bijbelstudie over Romeinen 13:1-7 van Cees Florusse te noemen. De studie heeft als titel: Gehoorzaamheid aan de overheid. De vanuit het Grieks gegeven vertaling van Florusse blijkt van geen kanten te deugen en is er sprake van een bijna bewust kwade inlegkunde waarmee zijn betoog zo helaas opzettelijk misleidend is te noemen en een absoluut niet serieus te nemen karakter heeft. Vgl. Cees Florusse, Gehoorzaamheid aan de overheid, Brothers In Arms - https://www.bia-nl.org/preken/11047/cees-florusse-gehoorzaamheid-aan-de-overheid.html.

[62] De hier aangehaalde voorbeelden uit de Bijbel komen in het slothoofdstuk nog een keer terug.

[63] Zo Beverly Roberts Gaventa, a.w.

[64] Zo Spiros Zodhiastes, a.w., p. 195, W.E. Vine, a.w., p.815.

[65] Vgl. W.E. Vine, a.w., p.818.

[66] Vgl. Spiros Zodhiastes, a.w., p. 178,179.

[67] Vgl. Spiros Zodhiastes, a.w., p. 494.

[68] De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.343.

[69] Vgl. Spiros Zodhiastes, a.w., p. 907 e.v.

[70] zie voor kwaad en goed Rom.12:9 en herhaald worden ervan in vers 21 en voor liefde vers 9 e.v.

[71] zie voor kwaad/slecht en goed Rom. 13:3,4 en voor liefde vers 10

[72] Vgl. Joshua Steele, Romans 13:1-7 - A Contextually-Appropriate Reading, Cedarville University, April 26, 2012, pp.1-10 , p. 2,3. Als kanttekening bij Steele: het is onjuist te stellen: ‘In Romans 13:1-7, Paul exhorts the Roman believers to apply his previous commands toward love (12:9), harmony (12:16), and peace (12:18) in the context of obedience to government (13:1-5) and the payment of taxes (13:6-7)’ Joshua Steele a.w., p.2. Immers, Paulus richt zich niet alleen namens Jezus in het gegeven voorschrift tot de christenen in Rome toentertijd, maar tot feitelijk alle christenen en machthebbers samen in alle tijden. Als Steele stelt: ‘…this passage is a specific and historically-conditioned pastoral address to the Roman believers, discouraging them from political unrest, disobedience, and rebellion in order to protect their testimony and the effectiveness of the Roman church in the gospel mission.’ (p.3) dan slaat hij de plank, om eerder aangegeven redenen, volkomen mis. Het hier gegeven voorschrift is wel degelijk toepasbaar op vandaag in al de omstandigheden waar macht van God afkomstig is te noemen en er in relatie daartoe sprake is van gezagsverhoudingen.

[73] Vgl. De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.344.

[74] Vgl. De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.344 en zie ook Spiros Zodhiastes, a.w., p. 146.

[75] Vgl. De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p. 344 waar gewezen wordt op de parallel met vers 5 ‘dio’.

[76] Vgl. voor dia touto zie De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p. 344 - het gezag heeft een mandaat van God, dus het is als van God te beschouwen. Echter, er moet aangetekend worden: mits het gezag handelt naar het Woord en de wil van God

[77] Vgl. De Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.344 en Spiros Zodhiastes, a.w., p. 1376.

[78] Vgl. Spiros Zodhiastes, a.w., p. 1382.

[79] Vgl. o.a. Matthew G. Neufeld, a.w., p.93. Afgaande op wat hij ondermeer zegt: ‘Should the Christians in Rome submit to their Imperial masters, or only to the “spiritual power” which is the basis of Rome’s power and authority?’, lijkt hij met de demonische machten van satanische oorsprong van ‘spiritual powers’ niet bekend! Hij verwijst dan naar Oscar Cullman en zegt: ‘Oscar Cullmann believes that the powers are angelic beings, which he links to a Jewish idea of a supernatural council of nations with a different angel representing each country.’ (Zie op dit punt Oscar Cullmann, The State in the New Testament, S.C.M. Press, London, 1957, p. 93-114 ).
Inderdaad blijkt binnen het Oude Testament op meerdere plaatsen een connectie tussen de zichtbare aardse machten en onzichtbare hemelse machten. Om één sprekend voorbeeld te noemen: 2 Koningen 6:8 e.v. waar de vertalers van de NBG vertaling (1951) boven hebben gezet: Elisa’s optreden in de oorlog tegen Aram. Het mag duidelijk zijn, dat de onzichtbare machten hier twee legers aangaven: machten van satan ten dienste van Aram en Gods onzichtbare macht ten dienste van Elisa.
Dat het begrip machten een dubbele betekenis kent, komen we ook tegen bij John Murray, The Epistle to the Romans, The New International Commentary on the New Testament, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1994, p.147.
Ook Karl Barth stelt, dat met ἐξουσίαι meer dan alleen de zichtbare aardse macht, de burgerlijke autoriteit bedoeld is. Karl Barth, Church and State, (trans. G. Ronald Howe) Smyth & Helwys Publishing, Inc., Greenville, SC, 1991, p.29,30. Zowel Cullmann als Barth zagen volgens Smith beiden een tweeledige betekenis, zie Bradley A. Smith, Submit to Whom? An Exegetical Study of Romans 13:1-7, Concordia Seminary, St. Louis, 5-1-2003 Master Thesis - https://scholar.csl.edu/stm/?utm_source=scholar.csl.edu%2Fstm%2F492&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages.
Het is Barth die wel degelijk het demonische van de onzichtbare macht erkende: ‘An angelic power may indeed become wild, degenerate, perverted, and so become a 'demonic' power. That, clearly, had happened with the Sate as represented by Pilate which crucified Jesus’ - zo Karl Barth, a.w., p.25.
Iemand schrijft: ‘Hier ziet men het duidelijkst de verandering of rijping in Barths denken over de ἐξουσίαι.’
In zijn Epistel to the Romans, dat aanzienlijk ouder is (zo’n 18 jaar) dan zijn Church and State, gaat Barth er simpelweg vanuit dat de ἐξουσίαι slecht zijn. Zie bijvoorbeeld de opmerking in zijn Epistel to the Romans, dat rebellie niet alleen een conflict is tussen "[de rebel] en de bestaande heersende machten; het is eerder een conflict van kwaad met kwaad" - Karl Barth, Epistle to the Romans (trans. Edwyn C. Hoskyns) Oxford University Press, London, 1933, p. 482.
Daniel Burke zegt t.a.v. Cullmann (vertaald) dat deze kwam met een interessante theorie: ’Paulus had het over kosmische autoriteiten, niet over burgerlijke. Of liever gezegd, hij had het over beide’. Zo Daniel Burke, CNN Religion Editor - Updated 0150 GMT (0950 HKT) June 16, 2018.

[80] Is dat dus reden om te stellen ‘…dat Paulus geen moderne seculiere kijk op de staat had en dat het voor ons onjuist is om de tekst te interpreteren door de aardse autoriteiten te scheiden van de hemelse machten, omdat Paulus hun onderlinge verbondenheid zou hebben erkend’? Zo bij Neufeld, a.w., p.93 (Walter Wink, Naming the Powers: The Language of Power in the New Testament Fortress Press, Philadelphia, PA., 1984). Een dergelijk statement komt wel heel dicht bij het: ‘[w]ij weten het beter dan Paulus’ en gaat daarmee volstrekt voorbij aan de inhoud van ‘inspiratie’ en ‘van God gegeven Schriftwoord’.
Daniel Burke schrijft (vertaald): ‘In andere delen van het Nieuwe Testament gebruikt Paulus soms hetzelfde Griekse woord om aardse en engelachtige autoriteiten te beschrijven. Maar veel geleerden hebben de theorie van Cullman verworpen door te zeggen, dat de "autoriteiten" in Romeinen 13 verwijzen naar de aardse regering’. Daniel Burke, a.w.
Herman Ridderbos wil niet aan engelen machten denken. Zie Herman Ridderbos, a.w., p.362. Nu is dit niet zo bevreemdend, want Ridderbos bleek in de periode dat ik onder hem studeerde in het geheel geen visie te hebben op wat de Bijbel noemt ‘de strijd in de hemelse gewesten’ en ‘de volheid van de Heilige Geest’ en daarbij horende gaven. Zaken die bij elkaar ‘horen’ en tegen over elkaar staan. Net als Ridderbos slaat ook H. Berkhof in zijn Christus en de machten, G.F. Callenbach, Nijkerk, 1953, p.16 de plank volslagen mis; zie ook bij Ridderbos in noot 238 a.w., p.362! De bewering van Ridderbos dat Paulus nergens over het verband tussen overheid en engelenmachten rept (a.w., p.363), kan simpelweg worden afgedaan als bezijden de waarheid. Robert H. Stein wijst op zeker moment, om geestelijke machten uit te sluiten, op o.a. Colossenzen 2:15 - Robert H. Stein, a.w., p.328, maar de in het betreffende tekstvers genoemde overwinning sluit de relatie tussen demonische machten en machthebbers allerminst uit, in tegendeel, hier gaat het om niets minder dan juist het verslagen zijn van satan en diens demonische machten!

[81] Het is een te bevragen zaak om in deze te spreken van ‘de Joodse gedachtegang’ die hierbij bepalend zou zijn. Vgl Neufeld, a.w., p.93 in zijn verwijzen naar Oscar Cullmann. Het ontspruit niet aan de Joodse toenmalige denkwereld, maar gaat uit van een ook binnen het Nieuwe Testament van God geopenbaarde realiteit.

[82] Zo vertaald Luke Thompson, a.w., p.9. Hij geeft dan de nodige tekstmatige onderbouwing op de genoemde p. 9 en ook p. 10. Jeremia 27:5 e.v. is hierbij dunkt mij overduidelijk.

[83] Boeiend is hier en nu de parallelverzen in Lucas 4:5-7 te lezen, die zeggen: En hij voerde Hem op een hoogte en toonde Hem al de koninkrijken der wereld in een ogenblik tijds. En de duivel zeide tot Hem: U zal ik al deze macht geven en hun heerlijkheid, want zij is mij overgegeven, en ik geef haar wie ik wil. Indien Gij mij dan aanbidt, zal zij geheel van U zijn. Let daarbij in het bijzonder op de woorden: ‘en ik geef haar wie ik wil’.

[84] Jezus zelf omschrijft de duivel als ‘overste van de wereld’ in o.a. Johannes 12:31, 14:40 en 16:11.

[85] Hoe serieus Jezus de duivel neemt, blijkt b.v. ook in Mattheüs 16:23a waar hij de duivel achter Petrus aanspreekt met: Ga weg achter mij satan. Hoe ver satan kan doordringen, blijkt uit Lucas 22:3 (of Johannes 13:27).

[86] Paulus spreekt in 2 Corinthiërs 4:4 in deze over ‘de god dezer eeuw’. Binnen het christelijk spraakgebruik wordt ook wel gesproken over ‘de vorst der duisternis’ om zijn machtspositie te duiden.

[87] De grondtekst zegt nadrukkelijk ‘in de boze’ - en tō ponērō (zie ook vers 18) en vgl. Mattheüs 6:13 waar eveneens het boze in persoon wordt weergegeven. Het verwijst naar de wereldbeheersers van deze duisternis en van deze duisternis is satan de vorst.

[88] Het weg willen theologiseren van de realiteit van satan en diens demonen is mogelijk te verklaren vanuit het Bijbelse gegeven, dat er sprake is van leringen van demonen - 1 Timotheüs 4:1. Dit vers zegt: Maar de Geest zegt nadrukkelijk, dat in latere tijden sommigen zullen afvallen van het geloof, doordat zij dwaalgeesten en leringen van boze geesten volgen… Zien we dat binnen de theologie niet juist in deze eindtijd heel veel en aanwijsbaar terug?

[89] Een aantal in deze te noemen interessante bronnen zijn: Stephen Knight, The Brotherhood, The Explosive Exposé Of The Secrets Of The Freemasons, Harper Collins Publishers, Lonon, 1983; William Schnoebelen, Masonry, Beyond The Light, Chick Publications, Ontario, CA, 1991; E. Smit, Vrijmetselarij of Christen?, Evangelische Wereld Pers, Amsterdam; E. Smit, Zou het soms een plan kunnen zijn, Evangelische Wereld Pers, Amsterdam; George A. Mather, Larry A. Nichols,Masonic Lodge, Zondervan Publishing House, Grand Rapids, Michigan, 1995; Ron Rhodes, Reasoning from Scriptures with Masons, Harvest House Publishers, Eugene, OR, 2001; Jack Harris, Freemasononry, The Invisible Cult In Our Midst, Towson, MD, 1983; J.I. van Baaren, Vrijmetselarij en religie,Stichting Moria, Hilversum, 1996; Dr. G. Erdtsieck, Vrijmetselarij, Kok, Kampen, 2006 enz. enz.

[90] De realiteit hiervan is in tal van (meestal buitenlandse) zorgvuldige studies rond de loge opgetekend (zie o.a. de opsomming in de vorige noot). Graag verwijs ik naar een eigen bijdrage: drs. J.G. Hoekstra, De Keten Gebroken, een boekje open over de Odd Fellows, Importantia Publishing/Johannes Multimedia, 2005. Sinds kort is het boek als ebook tijdelijk gratis te downloaden via Bijbels perspectief - https://www.bijbels-perspectief.nl/page35.html. De Odd Fellows is de ‘arme tak’ van de Vrijmetselarij en uiterst nauw met haar verweven.

[91] Vgl. Dr. C.S.L. Janse, Romeinen 13 sanctioneert Nederlands staatsbestel - godsdienstige argumenten gelden tegenwoordig vaak als discussiestoppers, Reformatorisch Dagblad 30-10-2008 (https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20081030:newsml_574910ef910512316ad2abe74c63ff72). Het is een omissie te noemen dat in het betreffende artikel wat door God in en met dit gebod is/wordt bedoeld (eerder als een premisse, dan een toetssteen achteraf) niet concreter wordt benoemd en of naar voren komt en dat ondanks een zin als: ‘Er is veel wat reden geeft tot droefheid. Er is veel wat heilloos genoemd moet worden. Er is veel waarvan gezegd moet worden dat de zegen des Heeren daar niet op kan rusten’. Een dergelijke insteek leidt (onherroepelijk?) tot een bevraagbaar statement als ‘Die principiële acceptatie van het staatsbestel op grond van Romeinen 13 biedt ook ruimte om als christenen daarin te participeren.’ Is de deelname vandaag (2022) van de CU aan de regering Bijbels te rechtvaardigen? Kun je als christen überhaupt in deze tijd (nog) participeren in het staatsbestel? Wordt men als christen niet juist vandaag geconfronteerd met ‘dwang’ om instemming ‘te betuigen met een antichristelijke ideologie’ en zelfs ‘met een rechtsbestel dat lijnrecht ingaat tegen Gods geboden’? Of zijn we aanbeland bij: ‘[m]aar wat niet is dat kan nog komen’, met daarop een kleine maar saillante correctie: ‘is gekomen’. De Nederlandse staat is immers toch heus meer dan ‘godsdienstneutraal’, ze ontwikkeld zich al meer op antichristelijke wijze.

[92] Zie b.v. https://beam.eo.nl/artikel/wat-gelooft-mark-rutte - het betreffende artikel bevestigt de ingezette devaluatie van het begrip christen bij de EO en dat zeker in het zinnetje: ‘Hoewel hij minder uitgesproken is in zijn geloof dan…’. Een zorgvuldig aan de hand van de Bijbel definiëren van het begrip christen is hier zeker geen overbodige luxe. Sowieso dient vooraf de vraag gesteld te worden of iemand is wedergeboren, de essentie van wat iemand tot christen maakt.

[93] Terecht stelt Janse de vraag: ‘Hoe kan een overheid neutraal zijn in de botsing van waarheid en leugen?’ Dr. C.S.L. Janse a.w.

[94] Selwyn Hughes schrijft: ‘Servanthood may be unfashionable nowadays but in Isaiah's day a servant's dignity was measured by the status of his master, and the role of a servant was not necessarily a demeaning one. Many nations refelect this fact, albeit obscurely, by calling their chief political leader 'Firts Minister' (literally 'first servant') or 'Prime Minister'’ - zo Selwyn Hughes in Every Day with Jesus, mar.1, mar/apr 2003. Let hier vooral op ‘a servant's dignity was measured by the status of his master’, ofwel, hij die dienaar is moet Christus weerspiegelen en dat mag helemaal verwacht worden van iemand die zich als dienaar ‘christen’ noemt. Vgl. ook Janse: ‘Behalve de erkenning van de overheid als door God over ons gesteld, is van fundamentele betekenis dat de overheid Gods dienares is (Rom. 13:4).’ Dr. C.S.L. Janse, a.w.

[95] Boeiend zijn in deze de bevindingen - vanuit grondig onderzoek van de ten laatste vrijgegeven WOBstukken - van o.a. Wouter Aukema, Marc van der Vegt, Cees van den Bos en Daniël van der Tuin. Zie b.v.: https://danielvdtuin.substack.com/p/wob-documenten-censuur?s=r en https://twitter.com/danvandertuin/status/1510550066125316099?t=kITHqeFmB1ZKv5kZBDAtyg&s=03.
Ronduit schokkend moet de aan het licht gekomen inmenging op het vaccinatiebeleid van Bill Gates en het WEF genoemd worden zoals uit WOB documenten naar voren komt - zie: https://danielvdtuin.substack.com/p/wob-documenten-vaccins?s=r en in WOB document 2797951 (wobcovid19.rijksoverheid.nl/publicaties/-c8…) is een mail naar VWS opgenomen waarin letterlijk staat te lezen: ’… het WEF voorstel en hun overige activiteiten op het gebied van Corona’.

[96] Vgl. https://twitter.com/gertjansegers/status/1476169080000372738.

[97] Zie https://cip.nl/89810-was-de-briefwisseling-met-gertjan-segers-over-the-great-reset-geslaagd-cip-podcast.
Boeiend is hier: https://twimmer.com/hashtag/segersenhttps://twitter.com/gertjansegers/status/1475806189611012103.

[98] Vgl. https://www.wyniasweek.nl/de-tentakels-van-het-wef-reiken-tot-ver-in-de-nederlandse-staat/ en zie https://vraagtekens.net/netwerken/wef-papers/ Carola Schouten - The World Economic Forum, en zie https://www.weforum.org/people/carola-schouten.

[99] Vgl. o.a. https://www.security.nl/posting/746838/BBB+wil+opheldering+over+online+volgen+van+Kamerleden+tijdens+coronapandemie en https://www.maurice.nl/2022/03/16/hoe-wij-in-de-gaten-zijn-gehouden-tijdens-de-corona-crisis/. Zie ook: https://m.youtube.com/watch?v=YthcgQ3fDsA&feature=youtu.be. Wanneer kritische personen en instanties op dusdanige wijze zijn/worden gecontroleerd en zelfs soms gearresteerd, ondervraagd en vervolgd en berichten op social media grofweg worden verwijderd vanwege vermeende ontoelaatbare inhoud, dan is intussen de vraag gerechtvaardigd, wanneer verantwoordelijken voor het falend en repressieve coronabeleid een zelfde lot zullen ondergaan. Spreken over ‘tribunaal’ mag not done heten, maar onderzoek is hier wel het minste wat gevraagd mag worden, terwijl een justitieel vervolgen op voorhand niet uitgesloten mag heten.

[100] Zie bijvoorbeeld bij Van der Tuin: https://twitter.com/danvandertuin/status/1510550110593335299?t=c4mMWADOqm3cFQsHnpwEXQ&s=03 en https://danielvdtuin.substack.com/p/actieplan-werkgroep-desinformatie?s=r. Zie voor een schokkende compilatie: https://www.bijbels-perspectief.nl/page305.html (zie ook noot 23 bij Toepassing nu en waarschuwing richting overheid.)

[101] Vgl. John Stott, https://us.langham.org/bible_studies/6-june-2016 waar hij zegt: ‘We are to submit right up to the point where obedience to the state would entail disobedience to God. But if the state commands what God forbids, or forbids what God commands, then our plain Christian duty is to resist, not to submit, to disobey the state in order to obey God’.

[102] Met mogelijk een enkele uitzondering daargelaten.

[103] In strikte zin kan en mag er niet gesproken worden van een vaccin, maar is het gebruik van het woord injectie meer op zijn plaats, waarbij opgemerkt moet worden dat de thans beschikbare injecties zowel medisch als ethisch bevraagbaar zijn en zondermeer grote risico’s voor de volksgezondheid met zich meebrengen. Een kwestie waarbij eerlijkheid en openheid vanuit bijvoorbeeld een Lareb e.d. meer dan te wensen overlaat.

[104] Zie Kerstgeschenk - https://www.bijbels-perspectief.nl/page286.html.

[105] Zie Eer de haan kraait - https://www.bijbels-perspectief.nl/page295.html.

[106] Zie Vloeken in de kerk - https://www.bijbels-perspectief.nl/page303.html.

[107] Zie Het ‘virus’ van degelegenheidsethiek - https://www.bijbels-perspectief.nl/page289.html

[108] Voor het essentiële van Romeinen 1:18-32 verwijs ik graag naar: drs. J.G. Hoekstra, Geopende ogen - “dit geheimenis is groot”, uitg. Christelijke Boekencentrale 't Gulden Boek, Loodsboot 14, 3991 CJ Houten.
‘Vanaf het eerste hoofdstuk van de Bijbel wordt duidelijk gemaakt dat heteroseksualiteit een prachtig gegeven is, door God bedoeld in zijn schepping.’ Zo John Stott in diens John Stott, Bijbels Dagboek, Ark Boeken 2006, p.19.

[109] Tweet van: Arie Slob (@arieslob) hebben op 0:57 p.m. on vr, dec. 10, 2021 getweet: Vanochtend heb ik met @ivanengelshoven de regenboogvlag gehesen bij @minocw. Dat statement is belangrijk, uit SCP-onderzoek blijkt dat lhb-jongeren ongelukkiger zijn dan hetero-jongeren. Wat verdrietig. Ook de school moet altijd een veilige plek zijn voor iedereen! #paarsevrijdag en wat te denken van: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (@MinOCW) hebben op 1:19 p.m. on wo, dec. 08, 2021 getweet: Deze week staat in het teken van Paarse Vrijdag en je kunt meedoen door iets paars te dragen. Demissionair minister Slob doet mee door een paarse stropdas te dragen. Wat draag jij?
Het mag een eenmansactie zijn vanuit de genoemde partij, maar dit is wel waar zij voor staat.
Boeiend is hier wat Janse stelt: ‘Uiteraard kunnen er situaties voorkomen waarin het voor mensen met een Bijbelse levensovertuiging niet meer mogelijk is om met een goed geweten in het politieke proces te participeren. Bijvoorbeeld, omdat men gedwongen wordt instemming te betuigen met een antichristelijke ideologie of met een rechtsbestel dat lijnrecht ingaat tegen Gods geboden.’ En: ‘Tactische aanvaarding van de neutrale staat komt er gauw op neer dat men zaken gaat verdedigen die op grond van de Bijbel niet te verdedigen zijn.’ (jgh.: dit laatste zien we zeker bij de regeringspartijen die het predicaat ‘christelijk’ in haar naam dragen.) Dr. C.S.L. Janse, a.w.

[110] Een fenomeen dat al bekend was in oudtestamentische tijden, zie b.v. 1 Koningen 22:23 en vgl. in het Nieuwe Testament b.v. Paulus in 2 Thessalonicenzen 2:11 waar staat: En daarom zendt God hun een dwaling, die bewerkt, dat zij de leugen geloven… Let vooral ook op wat hij vervolgens zegt in vers 12: opdat allen worden geoordeeld, die de waarheid niet geloofd hebben, doch een welgevallen hebben gehad in de ongerechtigheid. Denk hier aan de woorden van Romeinen 12:19b. De Bijbel spreekt ook nadrukkelijk over leringen van demonen die in de laatste der dagen talloos zullen zijn, zie 1 Timotheüs 4:1.

[111] Hier moet, zeker met betrekking tot wat er nog volgt binnen de tekst, worden opgemerkt dat er Bijbels gezien de nodige kritische kanttekeningen bij de toenmalige (en vandaag soms nog wel aanwezige) opvattingen te plaatsen waren (zijn) en dat zeker als het gaat om fenomenen als ‘territoriale machten’ en ‘gebedswandelingen’. Het hier vermelde dient louter om aan te geven dat accenten gemakkelijk worden verlegd, terwijl het bevestigt dat men in de betreffende kringen vaak van de ene hype naar de andere over gaat. Vgl. b.v. http://www.toetsalles.nl/htmldoc/g.o.wakely.htm. Een en ander neemt niet weg dat het onderwerp van de geestelijke strijd wel degelijk een Bijbels niet te veronachtzamen onderwerp is.

[112] Dat binnen de traditionele kerken oog was/kwam voor de geestelijke strijd bewees o.a. het verschijnen in 2002 van een boek die deze materie raakt: Onder redactie van dr. M.J. Paul, Geestelijke strijd, Demonie en bevrijding in christelijk perspectief, Boekencentrum, Zoetermeer, 2002.

[113] De eerlijkheid gebied om naast te wijzen op voorkomende excessen, ook aan te geven dat de charismatische wereld als zodanig en tal van Pinkstergemeenten alsook het Evangelisch Werkverband en New Wine niet bepaald uitgaan van een Bijbelgericht patroon, terwijl ze daarbij veelal ook nog eens producten zijn van de zogenaamde tweede golf (vgl. https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,19920630:newsml_afebd16d27eb5b50e65affe62971e46f en lees ook https://www.bijbels-perspectief.nl/Publication3.pdf. (Lees hierbij nogmaals het in noot 111 gestelde.)

[114] ‘Inspirerend’ was voor de charismatische beweging en de pinkster gemeente het boek: Territorial Spirits van C. Peter Wagner. ‘Grote’ namen gonsden rond: Ana Mendez, Rick Joyner, Reinhard Bonke en Cindy Jacobs…
Zie b.v. hiervoor genoemde: http://www.toetsalles.nl/htmldoc/g.o.wakely.htm (en zie ook: https://www.bijbels-perspectief.nl/page47.html). En in ons land genoot op dit terrein de naam van een Pieter Bos bekendheid. Vlak daarvoor had Frank Peretti velen de ogen geopend voor de geestelijke strijd als achtergrond van diverse levenssituaties met zijn boeken: De duisternis aanwezig, Licht door de duisternis. Zelfs een Koert van de Velde schonk er aandacht aan in een artikel in Trouw: Gewapend met gebed ten strijde, Trouw 26 februari 2000 - https://www.trouw.nl/nieuws/gewapend-met-gebed-ten-strijde~b77a8346/.
Aan het bedoelde charismatische en pinksterfront (alsook binnen de in de traditionele kerken verwante groepen) is intussen het doodstil geworden… alsof de duivel heeft gewonnen? Maar terecht wijst Walter Wink erop dat, als het gaat om macht(en) in Romeinen 13:1-7, het voor ons onjuist is de tekst zo te interpreteren alsof de aardse autoriteiten te scheiden zijn van de hemelse machten, want Paulus erkende hun onderlinge verbondenheid. Walter Wink, Naming the Powers: The Language of Power in th New Testament, Fortress, Philadelphia, 1984, bij Matthew G. Neufeld, a.w. p. 93.

[115] ‘To define submission as passive compliance is dangerous and makes it impossible for Christians to act in good conscience when God’s word calls them to action.’ Zo Luke Thompson, a.w., p.14, noot 33.

[116] Vgl. Luke Thompson, a.w. p.15 als hij schrijft: ‘The only way to talk about authority at all is to talk about authority that is from God. You cannot talk about earthly authority apart from God.’
Zoals het citaat van Bonhoeffer bij Van der Zwaag zegt: ‘…gehoorzaamheid aan de staat vindt daar zijn grens waar het Woord op het spel staat. De strijd om de grens tussen kerk en staat moet dan op die plek uitgevochten worden.’ Dr. K. van der Zwaag, Zicht,1 maart 2006 (uitgave van de Guido de Brès-Stichting, het wetenschappelijk instituut voor de SGP - zie: https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:Zicht,20060301:newsml_6051a483799fbbe49788281b5f2e2286).

[117] Was nog niet zo lang geleden het publiekelijk spreken over een Nieuwe Wereldorde en een wereldregering niet, dan wel bijna niet aan de orde en alleen voer voor complotdenkers, nu wordt het onderwerp openlijk aan de orde gesteld als zijnde de gewoonste zaak van de wereld. Zie: https://www.worldgovernmentsummit.org/home en https://www.clarkcountytoday.com/news/world-government-summit-are-we-ready-for-a-new-world-order/. Voor als het gaat om de relatie met het WEF, zie: https://www.worldgovernmentsummit.org/events/2022/speaker-detail/637840855126802683-klaus-schwab.

[118] Met welk van de beschikbare ethisch en medisch te bevragen coronavaccins ook - al de tot nu toe beschikbare vaccins zijn ontwikkeld op basis van foetaal materiaal, of op foetaal materiaal getest.

[119] Boeiend is wat dr. Herman Ridderbos op dit punt schrijft in zijn Paulus, ontwerp van zijn theologie. Zie dr. Herman Ridderbos, a.w., p.121, 129 e.v. Bij dit alles is het goed te beseffen wat de Bijbel aangeeft in 1 Petrus 4:17, dat zegt: Want het is nu de tijd, dat het oordeel begint bij het huis Gods; als het bij ons begint, wat zal het einde zijn van hen, die ongehoorzaam blijven aan het evangelie Gods?

[120] Opnieuw verwijs ik naar drs. J.G. Hoekstra, De Keten Gebroken, een boekje open over de Odd Fellows, Moria, Dordrecht/Johannes MultiMedia - ISBN: 9789066591431 - intussen is het boek tijdelijk als gratis ebook te downloaden op https://www.bijbels-perspectief.nl/page37.html. Het boek beschikt over een schat aan gedocumenteerde informatie over de loge als zodanig en de Odd Fellows in het bijzonder en is voorzien van een uitgebreid notenapparaat.

[121] Zo John Stott in zijn studie op Romeinen 13:1-3 The authority of the state, https://us.langham.org/bible_studies/12-june-2016/.
The John Stott Bible Study is taken from The Message of Romans: Christ the Controversialist. The Bible Speaks Today John Stott. Used by permission of Inter-Varsity Press UK, Nottingham. All rights reserved.

[122] Vanuit o.a. Academia Edu verschijnen deze de laatste tijd steeds vaker. Een voorbeeld: Dr. Kehdinga George Fomunyam (Mangosuthu University of Technology, South Africa), Education And The Fourth Industrial Revolution: Challenges And Possibilities For Engineering Education, International Journal of Mechanical Engineering and Technology 10(8), 2019, pp. 271-284. Meerdere voorbeelden van theses en papers zijn aanwezig en te vinden.

[123] Het wordt de laatste tijd als ‘not done’ gezien om te refereren aan de WOII, maar helaas moet geconstateerd worden, dat er wel degelijk terechte parallellen te trekken zijn, een gegeven dat zelfs van de kant van overlevenden van de Holocaust wordt onderstreept. Zie b.v. https://childrenshealthdefense.org/defender/vera-sharav-never-again-is-now-unless-we-all-resist/.

[124] Wat de realiteit van vandaag betreft, is Paulus in 1 Timotheüs 3:1-7 uiterst verhelderend. Vooral het beginvers liegt er allerminst om als het zegt: Weet wel, dat er in de laatste dagen zware tijden zullen komen - dat zou menig christen tot ernst moeten aanmanen. Te veel christenen geloven, niet op grond van wat Gods Woord zegt, dat de gemeente aan verdrukking ontkomt, die is en wordt een pijnlijke vergissing! Nadrukkelijk zegt Gods Woord, dat we uit de verdrukking zullen worden weggenomen, opgenomen Christus tegemoet in de lucht. Dat zal zijn bij de laatste bazuin (1 Corinthiërs 15:52) en dat is de zevende bazuin, Openbaring 10:7 zegt dat: maar in de dagen van de stem van de zevende engel, wanneer hij bazuinen zal, is ook voleindigd het geheimenis van God, gelijk Hij zijn knechten, de profeten, heeft verkondigd. Het geheimenis dat groot is, duidt op Christus en zijn Bruid(sgemeente) - graag verwijs ik naar drs. J.G. Hoekstra, Geopende ogen - “dit geheimenis is groot”, uitg. Christelijke Boekencentrale 't Gulden Boek, Loodsboot 14, 3991 CJ Houten. Zie ook Openbaring 7:14 dat zegt: Dezen zijn het, die komen uit de grote verdrukking; en zij hebben hun gewaden gewassen en die wit gemaakt in het bloed des Lams. Dit duidt erop, dat de christen door zware tijden zal gaan! Zie ook vgl. Matt 24:21 en 22 waar staat: Want er zal dan een grote verdrukking zijn, zoals er niet geweest is van het begin der wereld tot nu toe en ook nooit meer wezen zal. En indien die dagen niet ingekort werden, zou geen vlees behouden worden; doch ter wille van de uitverkorenen zullen die dagen worden ingekort. Het is dan ook zaak dat de gemeente wordt voorbereid - nu het nog kan - op wat gaat komen: uiterst zware en zwarte tijden. Wie volhardt tot het einde wordt niet voor niets menigmaal in het Woord van God herhaald. Tot slot zie ook Openbaring 3:10 en 11 waar staat: Omdat gij het bevel bewaard hebt om Mij te blijven verwachten, zal ook Ik u bewaren uit (ek) de ure der verzoeking, die over de gehele wereld komen zal, om te verzoeken hen, die op de aarde wonen. Ik kom spoedig; houd vast wat gij hebt, opdat niemand uw kroon neme. Wie acht geeft op de tekenen van deze tijd (waar zeker ook Romeinen 1:18-32 tot behoort) weet, dat aards gezien het uitzicht ondergang inhoudt, maar, dat de christen een gezegende hoop heeft een geweldig vooruitzicht: verwachtende de zalige hoop en de verschijning der heerlijkheid van onze grote God en Heiland, Christus Jezus - de opname van de gemeente. De opname vindt plaats aan het begin van de tweede helft van de laatste, zeventigste, jaarweek (Daniël 9), na de opname breekt op aarde de hel volop los voor 3 ½ jaar. Bij dit alles is het goed nogmaals (vgl. noot 3) te wijzen op wat de Bijbel aangeeft in 1 Petrus 4:17, dat zegt: Want het is nu de tijd, dat het oordeel begint bij het huis Gods; als het bij ons begint, wat zal het einde zijn van hen, die ongehoorzaam blijven aan het evangelie Gods? Met betrekking tot de eindtijd verwijst Jezus ten aanzien van de laatste dagen naar de dagen van Noach en Lot (Lucas 17:20 e.v.). De tijd vooraf aan het gaan in de ark (Noach) en het meegaan met de engelen (Lot) was niet vrij van grote verdrukking - zo Lot kwelde zijn rechtvaardige ziel (2 Petrus 2:7 e.v.) en Noach probeerde te waarschuwen (2 Petrus 2:5)… deze situatie schetst de eerste helft (3 ½ jaar) van de laatste, zeventigste jaarweek.

[125] Zo Matthew G. Neufeld, a.w., p.96.

[126] John Stott, a.w. (https://us.langham.org/bible_studies/12-june-2016/).

[127] ‘In each case civil disobedience involved great personal risk, including possible loss of life.’ John Stott, a.w. (https://us.langham.org/bible_studies/12-june-2016/)

[128] Sigrid Kaag, Wij zijn met velen, 2022, Prometheus, Amsterdam.

[129] Waarom spreken van ‘de wedergeboren en met de Heilige Geest vervulde christen’? Jezus spreekt in de gelijkenis van de 5 wijze en 5 dwaze maagden niet voor niets over de absolute noodzaak van het niet alleen hebben van een brandende lamp, maar ook het hebben van voldoende olie in de kruik. Dat raakt wedergeboorte én het vervuld zijn.

[130] ‘It is God, the institutor of all authorities on earth, to whom a believer owes his or her ultimate allegiance.’, Matthew G. Neufeld, a.w., p.97

[131] Vgl. John Murray, The Epistle to the Romans, The New International Commentary on the New Testament, Wm. B. Eerdmans, Grand Rapids, MI., 1994, p147. Zie ook dr. Herman Ridderbos, a.w. p.361, ook hij verwerpt ‘blinde’ gehoorzaamheid en geeft aan, dat dit ook het concept van Paulus is geweest.

[132] Origenes werd als kerkvader in 185 n.Chr. te Alexandrië geboren. Tijdens zijn leven was hij zowel vereerd als omstreden. Ook na zijn dood (254) waren de meningen over hem verdeeld - zie b.v. https://www.rd.nl/artikel/383324-kerkvader-origenes-verketterd-en-vereerd. B.v. Gaventa wijst op Origenes, die volgens haar de woorden van Paulus ‘verzachtte’ als het gaat om ‘onderwerpen’ wanneer hij naast Romeinen 13:1 uitdrukkelijk verwijst naar o.a. Handelingen 5:29 (dat we God eerder hebben te gehoorzamen dan mensen), daarmee claimend, dat Paulus in zijn woorden niet de machthebber op het oog heeft, die de gemeente kwaad berokkend - Beverly Roberts Gaventa, a.w.

[133] ‘…als de overheid overduidelijk niet ‘in dienst staat van God’ (vers 4), dan hoef je haar niet te gehoorzamen. Hierop berustte de overtuiging van Calvijn en anderen dat je tirannie mag bestrijden en dat de overheid een roeping heeft voor het algemeen goed. Zo beperkten zij voorzichtig de absolute geldigheid van Paulus' woorden.’ Zo dr. J.L.H Krans, Moeten we van Paulus de overheid gehoorzamen, Bijbelblog, PThU, 20 oktober 2020 - https://www.pthu.nl/bijbelblog/2020/10/moeten-we-van-paulus-de-overheid-gehoorzamen/.

[134] Wanneer de hiervoor in noot 15 aangehaalde Krans aan het slot van zijn Bijbelblog stelt, dat ‘In Paulus’ tijd ‘overheid’ iets totaal anders [was] dan ‘overheid’ nu’, dan kan dat alleen maar worden bevestigt, maar, om dan uiteindelijk uit te komen bij de uitspraak: ‘[a]lleen hierom al is elk hedendaags beroep op Romeinen 13 verdacht.’ gaat m.i. te ver, omdat het gebod van Romeinen 13 nog steeds onverkort geldt om eerder aangegeven redenen en de hoe ook gevormde overheid doet daar namelijk sowieso niks vanaf.

[135] Bij dit laatste mag er van uitgegaan worden dat dit plaatsvond (en vindt?) in woord en daad. Het ontmaskeren is geen onopgemerkte zaak. Acties als deze zouden in onze tijd in ons land gemakkelijk onder de noemer ‘opruiing’ geplaatst kunnen worden, de grond tegenwoordig om tegengeluiden uit te schakelen. (Vgl. het voorval in Handelingen 19:21).

[136] Vallen niet tal van zaken onder de noemer van Efeze 5:12: want het is zelfs schandelijk om te noemen, wat heimelijk door hen wordt verricht, als we vanuit Bijbels perspectief kijken naar de handel en wandel van deze regering?

[137] Zoals iemand ergens schreef: ‘Als de staat binnen zijn grenzen blijft of deze overtreedt, zal de christen hem omschrijven als de Dienaar van God of als het instrument van de duivel’. Wordt met deze uitspraak te ver gegaan? Wat dan te denken van Spreuken 16:12 dat zegt: Voor koningen is het een gruwel, goddeloosheid te plegen, want door gerechtigheid wordt de troon bevestigd, of Spreuken 28:5 waar staat: Boze lieden verstaan het recht niet, maar wie de Here zoeken, verstaan alles.

[138] Ds. Tekelenburg is met betrekking tot het ‘[d]e overheid is ons ten goede gegeven’ m.i. wel al te naïef, immers Gods Woord laat helder en concreet weten wat Hij van een overheid verwacht wat er valt onder de noemer ‘goed’ en dus kan een ieder op basis van Gods Woord van het begrip ‘het goede’ zich een duidelijk beeld maken. Ook voor het overige is hij in zijn gegeven schets wel wat aan de simplistische kant qua invulling van de uitleg van Romeinen 13. Het gedeelte waarin hij aangeeft, dat de overheid het gezag dat zij heeft, heeft gekregen, bij de gratie van God en dat zij dient te beseffen dat zij eens verantwoording moet afleggen, is een uiterst goed en door welke overheid ook zich te realiseren punt: ‘Gezag dat u hebt, hebt u gekregen. Bij de gratie van God. Weet het! Eens verantwoording moet afleggen. Ook eens weer ontnemen. Dat gezagsdragers dit beseffen! Dat ze ten diepste verantwoording moeten leggen aan God. Vrijheid: ik heb met God te maken. Belangrijk dat christenen breder kijken dan persoonlijk leven en ziel. God gaat ook over de overheid. Jezus: Mij is gegeven alle macht.’ Zie ds. M.J. Tekelenburg, Romeinen 13:1-7, Preekaantekeningen, https://preekaantekeningen.nl/ds-m-j-tekelenburg-romeinen-13-vers-1-7/.

[139] Paulus geeft door aan te geven dat het gezag van God komt alleen maar aan, dat ‘alles in Gods hand is, de hele aarde en de hele geschiedenis’ - zo dr. J.L.H Krans, a.w. wat er m.i. op neerkomt, dat het gezag voor God rekenschap zal hebben af te leggen. In de tussentijd heeft het open te staan voor profetische kritiek en die zal de gemeente van Christus hebben te leveren.

[140] Vgl. John Stott, a.w. (https://us.langham.org/bible_studies/12-june-2016/): ‘In each case civil disobedience involved great personal risk, including possible loss of life.’
(Vgl. Jesaja 13:12, 1/3 van de mensheid zal in deze tijd sowieso omkomen, 2/3 van het Joodse volk zal sterven (tijdens WOII werd 1/3 van het Joodse volk uitgeroeid) - zie voor het laatste o.m. Zacharia 13:8.)
De voortekenen in ook ons land van het ‘aanpakken’ van degene die zich ten opzichte van het gezag kritisch uit, groeien en vinden al meer publiekelijke steun. Dit ‘aanpakken’ varieert (op last van de overheid) van verbanning van social media, tot schaduwen, politiebezoek en zelfs arrestaties en rechtszaken. Fenomenen die, als we daartegen niet concreet in verzet komen, tot de gewoonste zaken van de wereld gaan behoren en tot erger zullen escaleren. Vervolging van tenminste de oprechte christen staat onherroepelijk voor de deur.

[141] De Barmer Thesen bestaan uit zes stellingen (aanvaard tijdens de eerste Barmer Bekenntnissynode van 29-31 mei 1934 in Wuppertal-Barmen) die tezamen ten tijde van de opkomst van het Derde Rijk - de generale repetitie voor wat zich (mogelijk al) in onze tijd zal gaan afspelen, leidend tot de regering van de antichrist - een belijdenis vormde van de Bekennende Kirche in Duitsland. Bekende namen hierbij zijn die van Karl Barth, Martin Niemöller en Dietrich Bonhoeffer. Zie https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/handzettel_barmer_theologische_erklaerung.pdf.
Wat staat er te wachten als je kennis neemt van de telkens weer opdoemende berichten als deze: https://www.welt.de/politik/deutschland/video237597905/Corona-Karl-Lauterbach-wirbt-fuer-allgemeine-Impfpflicht.html en https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-coronapas-zal-nooit-meer-helemaal-verdwijnen~b1d5dcbf/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=email.

[142] Boeiend is het hier eens kennis te nemen van een preek van 1 oktober 2017 gehouden in de Paulus kerk van Gouda. Zie: https://pauluskerkgouda.nl/multimedia-archive/preek-romeinen-131-7-op-zondagavond-1-oktober-2017-voortzetting-en-dankzegging-heilig-avondmaal/. Vergelijk ook het citaat van Bonhoeffer bij dr. K. van der Zwaag, zie hiervoor noot 3.

[143] De Theologische verklaring van Barmen vormt één van de belijdenisgeschriften die bijvoorbeeld de PKN in ons land telt. Een document waar zeker naar verwezen mag/moet worden is hier te vinden: https://www.ads.nl/bestanden/extern/documenten/jaarthema20142015/barmer_thesen_jaarthema_14_15.pdf., zie ook: https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,19940526:newsml_f03d013ce002a9423cbb9cef1efa834a. Waarom blaast hier niet de PKN als eerste op de Ramshoorn (zie ook hierna noot 156)?

[144] Zoals Selwyn Hughes terecht ten aanzien van groepsdruk (herd instinct) stelt: ‘If you fall beneath its standards it will punish you. If you rise above its standards it will persecute you… We must be prepared to sing the tune of divine truth. We must break away and follow Him. The herd instinct prevents many people from seeing Jesus.’ - Selwyn Hughes, Every day with Jesus, Jan. 13, 2010.

[145] Joseph le Maistre werd geboren op 1 april 1753 in Chambéry en stierf op 26 februari 1821 inTurijn. Hij was een Savoyaards politicus, schrijver en filosoof, die beschouwd wordt als een van de intellectuele grondleggers van de Franse contrarevolutie. Voor meer informatie zie o.a.: https://www.dbnl.org/tekst/_roe003192301_01/_roe003192301_01_0058.php#306.
Nog een tweetal rake uitspraken van hem zijn: ‘Le meilleur gouvernement est celui qui est capable de procurer la plus grande somme de bonheur’. De beste regering is die, die in staat is om de grootste hoeveelheid geluk te bieden.
‘La question n'est pas de savoir quel est le meilleur gouvernement, mais quel est le peuple le mieux gouverné’. De vraag is niet wat de beste regering is, maar wat is het best bestuurde volk?

[146] Zo Toon den Boon, Een spreekwoord als een soort bouwdoos, Trouw, 16 december 2017 - https://www.trouw.nl/cultuur-media/een-spreekwoord-als-een-soort-bouwdoos~b32d9478/.

[147] Zo bij dr. K. van der Zwaag, a.w.

[148] Zelfs Flavius Josephus schijnt gezegd te hebben, dat: 'geen enkele heerser zijn ambt verkrijgt behalve door de wil van God' (Wars, ii, 140), zo bij Robert H. Stein, a.w., p.328,329.

[149] Thompson zegt met recht dat ‘The truth that “there is no authority except that which God has established,” is firmly embedded in the Old Testament.’ Zo Luke Thompson, a.w., p.9. Thompson geeft een aantal oudtestamentische Schriftplaatsen weer waarop in de tekst boven wordt ingegaan.

[150] Er zou ook nog gewezen kunnen worden op bijvoorbeeld: 2 Samuël 12:8; Jesaja 41:2-4; Daniël 2:37-38.

[151] Den Boer schrijft: ‘Een overheid kan ook een straf van God zijn. En daar kruipt men niet zomaar even onderuit.’ Toch vervolgt hij dan onmiddellijk met: ‘Maar een overheid gehoorzamen, uitvoeren wat die overheid beveelt, als dat dwars tegen het uitdrukkelijk gebod van God ingaat, dat zullen we niet en nooit. Wij zullen Gode meer gehoorzaam zijn dan de mensen.’ Bijna profetisch klinken zijn woorden: ‘En wij of onze kinderen zullen het misschien nog eens ervaren, hoe zwaar het valt om de machten te wederstaan, omdat God van ons vraagt, dat we Hem méér gehoorzamen’ Vgl. Ds. C. den Boer, https://www.dsdenboer.nl/exegetica.asp?bk=2 - onder 12, Het wettig gezag Romeinen 13:1-7.

[152] Vgl. ds. Jac. Schouten - https://www.zoeklicht.nl/artikelen/profeten+spreken_5513. We komen deze houding meer binnen de Bijbel tegen, bijvoorbeeld in Ezra 9, waar Ezra zich mee schuldig verklaart voor God. Ook in het boek Nehemia komen we dit tegen, Nehemia 1:6.

[153] Het moet toch uiterst schrijnend genoemd worden, dat de regering aangenomen moties in het geheel niet uitvoert en de Tweede Kamer vervolgens daaraan niets doet. Vgl. de uitzending van Humberto Tan op 27 maart 2022 (21:45uur) op RTL4 waar Pieter Omtzigt dit te berde bracht - (https://www.herhalingen.nl/uitzending-gemist/583085/humberto.html). Kom je dan niet bij een situatie ‘waarin het voor mensen met een Bijbelse levensovertuiging niet meer mogelijk is om met een goed geweten in het politieke proces te participeren’? Vgl. Jansen, a.w.

[154] Zonder partij te kiezen voor betrokken ‘slachtoffers’ of met hun ideologie in te stemmen, moet toch het volgende vermeld worden: https://wakkernieuws.be/wakker-nieuws/franse-advocaat-gearresteerd-voor-verraad-nadat-zij-reiner-fuellmich-heeft-geholpen-te-bewijzen-dat-wereldleiders-misdaden-tegen-de-mensheid-hebben-begaan-in-de-naam-van-covid-19/. Klik voor het in het artikel vermelde document op deze link: https://www.bijbels-perspectief.nl/page307.html. Dat er iets volkomen mis is, kan vanuit deze gegevens die binnen de media geen eerlijke aandacht krijgen, toch niet ontkend worden. Maar wie zich hierover uitspreekt, is ook per definitie ‘verdacht’ of heet ‘bevangen’ door de een of andere complottheorie. (Desalniettemin vermeldde de NOS op 30 maart 2022 tussen neus en lippen kort: dat al 254 personen terecht stonden voor opruiing, ‘een verdubbeling vergeleken met het jaar daarvoor’ - zie: https://nos.nl/index.php/artikel/2423179-meer-rechtszaken-voor-opruiing-bedreiging-en-geweld-in-coronatijd).
Zijn de uitingen van het AIVD en NCTV, wat de democratie aangaat, niet zorgelijk te noemen? Door wie worden zij feitelijk aangestuurd? Zijn we op weg naar dictatuur? Vgl. https://www.ad.nl/binnenland/aivd-steeds-meer-dreiging-vanuit-extreemrechts-fantaseren-over-plegen-van-aanslag~af71a74e/ en https://www.nrc.nl/nieuws/2022/05/02/nctv-waarschuwde-jaren-voor-polariserende-politieke-partijen-a4119961 en https://tpo.nl/2022/05/03/nctv-besprak-uitspraken-politieke-partijen/.

[155] Nog even en zelfs het waarschuwen voor de praktijken beschreven in Romeinen 1 wordt strafbaar gesteld - vgl. CIP-bericht op 29 maart 2022: https://cip.nl/90307-christelijke-arts-verliest-baan-na-weigeren-gebruik-ander-voornaamwoord-voor-transgender. Wat te denken van de door het SLO al in maart 2015 opgestelde plan: Seksualiteit en seksuele diversiteit in de kerndoelen - Een leerplanvoorstel en voorbeeldlesmateriaal. Moet je werkelijk je kinderen in groep 2 en 3 aan deze perversiteiten laten blootstellen ter wille van een COC ideologie die volstrekt ingaat tegen het Woord van God en zijn scheppingsorde? Zie ook: https://www.schoolenveiligheid.nl/wp-content/uploads/2021/06/Niet-langer-een-keuze-rapport-OSD-2017-1.pdf en https://www.linkedin.com/posts/jeroenhorvers_home-activity-6910579508345499648-EBw3?utm_source=linkedin_share&utm_medium=member_desktop_web en Niet langer een keuze - Hoe scholen met hun leerlingen succesvol werken aan respect voor seksuele diversiteit vanuit de zorgplicht tot sociale veiligheid Onderwijsalliantie voor seksuele diversiteit. Zie: https://www.bijbels-perspectief.nl/page308.html.

[156] Dit was wat ooit de cultuurfilosoof Francis Schaeffer (1982) concluderend schreef in A Christian Manifesto, Mensen voor het leven - zie: https://stringfixer.com/nl/Francis_A._Schaeffer.
Moet het niet beschamend heten, dat de gemeente van God - van welke denominatie ook - nauwelijks of zelfs helemaal niets van zich heeft doen laten horen (en concreet nog steeds niets van zich doet horen) richting overheid, als het gaat om de schrijnende blunders en misstanden rond de vaccinatieproblematiek (vgl. de vrijgekomen WOB-stukken), de schrijnende situatie van de aardbevingslachtoffers in Groningen en de talloze slachtoffers van de toeslagenaffaire met de daarbij gebleken staatsontvoeringen van ruim 1600 kinderen? Kent deze overheid de inhoud wel van ‘recht’ en ‘gerechtigheid’? Blijkbaar niet. En dan mag de gemeente van God niet zwijgen!

[157] Neufeld merkt op: ‘…although all governing authorities have been instituted by God, they have been tainted with human sin, and as such do not always conform to the rule of God.’ ‘If a governing authority calls its citizenry to acts that run counter to obedience to God, Christian unity, and love for others, such as fighting in war, then a Mennonite may say with a clear conscience that he or she is heeding the call of God by refusing to submit and obey the government.’ Zo Matthew Neufeld, a.w. pp.96, 97. Geldt dit alleen voor de mennoniet? Wat te denken van het aloude standpunt van Baptisten, gekozen op grond van de woorden van Jezus dat: ons Koninkrijk niet van deze wereld is (Johannes 18:36)?

[158] Een uitspraak gedaan door Ds. T. A. Bakker in: Roept Romeinen 13 op om de regering te gehoorzamen in coronatijd? - https://www.refoweb.nl/vragenrubriek/27681/de-overheid-gehoorzamen-in-coronacrisis/. Immers, kun je dat, kijkend naar wat hiervoor aan de orde is gekomen, o.a. het optreden van de minister van VWS, de surveillance van critici in en buiten het parlement enz. enz. echt nog volhouden? De aangehaalde uitspraak van Bakker wekt irritatie op als hij zegt: ‘Laten we oppassen Gods dienares niet te verachten!’ De toon lijkt vervolgens iets te veranderen, als hij schrijft: ‘Tegelijk is het juist nu de tijd om uitermate alert te zijn. Wanneer de overheid ons op ‘verkeerde’ gronden belemmert in het dienen van onze God, zullen we pal moeten staan.’ Maar, waarom spreekt Bakker dan niet over het ethisch (en medisch) te bevragen/te verwerpen arsenaal aan beschikbare injecties, en wat te denken van alleen al het opperen van de mogelijkheid van ‘vaccinnatie-dwang’? Help je met een dergelijk stuk refo-jongeren? (De publicatie van Bakker is overgenomen door het CIP, een instantie waarbij onderhand de vraag gesteld kan worden, of ze niet een ‘christelijk?’ equivalent aan het worden is van RTL Boulevard en SBS shownieuws - https://cip.nl/80772-roept-romeinen-13-op-om-de-regering-te-gehoorzamen-in-coronatijd).

[159] Vgl. Dr. K. van der Zwaag, a.w. en zie ook G. Huntemann, Der andere Bonhoeffer. Die Herausforderung des Modernismus, Freiburg 1998, p.188. De laatste geeft eerlijk toe dat Bonhoeffer een trouw zoon was van de historisch-kritische theologie, waarin de bijbel gelezen wordt als een bundel menselijke geschriften en niet als Gods altijd betrouwbare Woord (…) - zo bij dr. B. Kamphuis in Radix 17e jrg. 1 juli 1991 (https://www.forumc.nl/radix - een bespreking van een boek dat dr. G. Huntemann geschreven heeft over Bonhoeffer) ) Dus voorzichtigheid met Bonhoeffer is geboden. Maar blijft staan: De wereld heeft geen eigen, van de openbaring Gods in Christus onafhankelijke werkelijkheid.

[160] En deze keuze zal op grond van Romeinen 13:1-7, als de realiteit van noot 23 (hier onder) is doorgedrongen, tot concrete burgerlijke ongehoorzaamheid/verzet dienen te leiden, maar hier is ieder voor zich persoonlijk verantwoordelijk.

[161] Hoe actueel in zeker deze tijd waar sprake is van ontvoering van kinderen door de staat in verband met de zogenoemde toeslagen affaire. Laat het gezag goed beseffen, dat het kind een bijzondere plaats heeft in de ogen van Christus (Mattheus 18:5 en vergeet daarbij vers 6 niet in het licht van wat is aangegeven in het slot van noot 11).

[162] Vgl. Selwyn Hughes, Every Day with Jesus, 16 maart 2003. Hughes zegt: ‘What is the true Servant called to do - what is His Mission? Isaiah gives us the answer: His top priority, he tells us, is to establish justice on the earth.’

[163] Vgl. in dit verband 2 Thessalonicenzen 1:5 e.v. waar staat: ‘…een bewijs van het rechtvaardige oordeel Gods, dat gij het Koninkrijk Gods waardig geacht zijt, voor hetwelk gij ook lijdt, indien het inderdaad recht is bij God, aan uw verdrukkers verdrukking te vergelden, en aan u, die verdrukt wordt, verkwikking tezamen met ons, bij de openbaring van de Here Jezus van de hemel met de engelen zijner kracht, in vlammend vuur, als Hij straf oefent over hen, die God niet kennen en het evangelie van onze Here Jezus niet gehoorzamen.’

[164] Het ‘zullen een oordeel over zich brengen’ in vers 2 van Romeinen 13 doet vermoeden dat het oordeel/wraak in vers 4 duidt op het eschatologische oordeel.

[165] Zo ds. ds. M.J. Tekelenburg, a.w. Het is intussen taboe om het begrip ‘tribunaal’ te gebruiken, maar daarmee zal macht, gezag zeker worden geconfronteerd. Judas 1:15 spreekt over het spannen van de vierschaar als Christus terugkomt: om over allen de vierschaar te spannen en alle goddelozen te straffen voor al hun goddeloze werken, die zij goddeloos bedreven hebben, en voor al de harde taal, die de goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. Ook mag verwezen worden naar Jesaja 24 een hoofdstuk dat de huidige wereldsituatie haarscherp weergeeft (opvallend is het spreken in vers 6 over het verteerd worden door een gloed) en expliciet spreekt over het oordeel over de duivel en demonen tezamen met de koningen - vers 21 en 22 zeggen: En te dien dage zal het geschieden, dat de Here bezoeking zal brengen over het heer der hoogte in den hoge en over de koningen der aarde op de aardbodem. En zij zullen bijeengebracht worden, zoals men gevangenen bijeenbrengt in een kuil, en zij zullen opgesloten worden in een kerker, en na vele dagen zullen zij bezocht worden.

[166] In het Nieuwe Testament vinden we meerdere verwijzingen naar de oudtestamentische wijsheidsliteratuur. Vgl. ook Robert H. Stein, a.w., p.329. In de brieven van Paulus zijn gedachten te vinden die bijvoorbeeld verwant zijn aan het boek Wijsheid. Vgl. t.a.v. de relatie Paulus en de apocriefe boeken dr. A. van Veldhuizen, Paulus en zijn brief aan de Romeinen, Boekdrukkerij J.B. Wolters, Groningen, 1918, p.42. Zie ook: https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/w/wijsheid-van-salomo waar aangegeven wordt (onder ‘christelijke traditie’): ‘Het boek Wijsheid is in het Nieuwe Testament bijzonder door Paulus benut. Het boek wordt ook benut in de oudste christelijke geschriften: de Didachè (90-100) en de Pastor Hermae (140-155).’ Zie ook https://www.lucepedia.nl/dossieritem/wijsheid-het-boek/wijsheid.

[167] Feiten (o.m. recent vrijgekomen WOB-stukken en zorgvuldig onderzoek) wijzen erop, dat wij een corrupte en manipulerende overheid hebben (zichzelf in ons land presenterend onder de noemer liberale democratie), die gedreven wordt vanuit een niet democratische ideologie (aangestuurd door de WEF) en dat deze corruptie en manipulatie zich inmiddels al geruime tijd manifesteert binnen diverse geledingen van onze samenleving. Het wordt tijd dat deze regering haar consequenties trekt en vrijwillig opstapt of publiekelijk middels de weg van burgerlijke ongehoorzaamheid daartoe gedwongen wordt. Zie o.a. https://danielvdtuin.substack.com/p/actieplan-werkgroep-desinformatie?s=r&utm_medium=email en https://www.bijbels-perspectief.nl/page305.html (vgl. noot 10 bij Actualiteit.)

[168] De NBG-vertaling van 1951 zegt ‘vertreden’, maar de grondtekst is vele malen sterker en spreekt over ‘verpletteren’! (Vgl. Sprachlicher Schlüssel, a.w., p.350). De profeet Maleachi had al ver voor Paulus woorden namens God gezegd: Gij zult de goddelozen vertreden, want tot stof zullen zij zijn onder uw voetzolen op de dag die Ik bereiden zal, zegt de Here der heerscharen (Maleachi 4:3). Kijkend naar al de genoemde bewust veroorzaakte misstanden met maar één doel: de regering van de antichrist en dat veroorzaakt door bozen en de boze, moeten en mogen deze tekstplaatsen gekoesterd worden!

[169] Jesaja heeft een viertal profetieën aangaande de knecht des Heren uitgesproken. De eerste vinden we in Jesaja 42:1-7, de tweede in Jesaja 49:1-7, de derde in Jesaja 50:4-11 en de vierde in Jesaja 52:13-53:12. Hoe schrijnend, zeker tegen de achtergrond van deze tijd, klinken uit de mond van de knecht des Heren - de Verlosser en komende Messias - in Jesaja 49:4 de volgende woorden: Tevergeefs heb ik mij afgemat, voor niets en vruchteloos mijn kracht verbruikt. Maar Goddank klinkt vervolgens: Evenwel, mijn recht is bij de Here en mijn vergelding is bij mijn God. Deze laatste woorden die aan het kruis bekrachtigd werden in zijn uitroep ‘Het is volbracht’ (Johannes 19:30) en in zijn opstanding (Johannes 20:1 e.v.) werden daarvoor onderstreept in de zekere woorden: en het voornemen des Heren zal door zijn hand voortgang hebben (Jesaja 53:10 het slot).

[170] Zie ook Jesaja 49:5 en 6. Kortom, satan gaat zijn ondergang tegemoet, tezamen met elke macht die hem is gevolgd en ieder die het merkteken van het beest heeft ontvangen.

Table of Contents

- Voorblad
- Titelpagina
- Colofon
- Achterflap
- Verklaring van begrippen en afkortingen
- Voorwoord en verantwoording
- Hoofdstuk 1: Introductie
- Hoofdstuk 2: Het waarom of het wat?
- Hoofdstuk 3: Wat zegt de (grond)tekst
- Hoofdstuk 4: Machten
- Hoofdstuk 5: Actualiteit
- Hoofdstuk 6: Uiteindelijke conclusies

- Hoofdstuk 7: Toepassing nu en waarschuwing richting overheid

- Literatuurlijst

- Noten